گفته شده مقصود از - كفار - در آيه اخير زارعين هستند زيرا بذر و دانه را در خاك مىپوشانند همانطور كه كافر هم حق خداى تعالى را پوشيده ميدارد به دلالت آيه :
يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ
- 29 / فتح ) « 1 » زيرا آن حالت اختصاص به كافر تنها ندارد و گفته شده بلكه مقصود تمام كفار است ، از اينجهت آنها به دنيا و زيورهاى آن مجذوبند و بر آنها اعتماد مىكنند .
كَفَّارَة : چيزى است كه گناه را مىپوشاند و از اين معنى است عبارت :
كفارة اليمين : كفاره سوگند ، مثل آيه :
ذلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمانِكُمْ إِذا حَلَفْتُمْ
- 89 / مائده )
هامش
( 1 ) اشاره و مثل است از كسانى كه با پيامبر و در راه پيامبر هستند و به صورت سختگيرانى با كفار و مهربانى در ميان خويشند ، همواره راكع و ساجدند و كرم و رضاى خداى طلب مىكنند ، آثار سجده و ايمان در چهره شان پيداست و صفتشان در انجيل اينست كه مانند زراعتى هستند كه ساقههايش بر ريشهاش ثابت شده و به خوشه دهى رسيده آنطور كه دهقانان را از شادى و پربارى محصولش به شگفتى مياندازد و كافران از ايشان خشمگين ميشوند اين توصيفى كه خداوند در قرآن براى پيروان واقعى اسلام بيان نموده عينا امروز بوقوع پيوسته كه هر چه بر خود كفائى ميهن اسلامى ما و توليدات ما افزون مىشود دهقانان و همهء ملت شاد و ابر قدرتها و استعمارگران از خشم به خود مىپيچند كه بازارشان از دست مىرود و اتفاقا اين آيات در پايان سوره فتح است .