در وقتى كه به صورت جمع تعبير شود - هؤلاء - جمع . و در آيه :
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً
- النحل / 73 كه باز هم بمعنى جمع است آيه :
بِئْسَما يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمانُكُمْ
- البقره / 93 دوم : مَا - به صورت نكره - آيات زير :
نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ
- النساء / 58 يعنى چيز نيكوئى است كه به آن موعظه ميشويد .
و
فَنِعِمَّا هِيَ
- البقره / 271 كه جائز است - ما - در اين آيه نكره باشد و آيه :
ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها
- البقره / 26 كه جائز است - ما - صله باشد و بعدش مفعول تقديرش اينست كه مثلى از مگس مىزند .
سوم - ما - به صورت استفهام كه از جنس چيزى پرسش مىشود و نوع آن و از صفت و نوع صفت و در باره غير انسان از اشياء سؤال مىشود .
بعضى از علماى نحو گفتهاند كه گاهى از انسانها هم بوسيله - مَا - پرسش مىشود مثل آيه :
إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ
- مؤمنون / 6 و
إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ
- العنكبوت / 42 خليل ابن احمد گفته است در آيه اخير - ما - به صورت استفهام يعنى چه چيزى