شاه قاسم ( قاسم الانوار ) ، يعنى سيد معين الدين على بن نصر تبريزى ، كه خود از اجلهء عرفا و شعراى شيعى مذهب قرن نهم و بنابر بعضى اقوال متمايل بانديشههاى فرقهء حروفيه بود ، از تربيتيافتگان همين سلسلهء صفويه است . وى در سال 757 ولادت يافت و بسال 837 در خرجرد جام درگذشت .
از سلسلههاى بسيار متنفذ شيعه در اين عهد سلسلهء نعمة اللهيه است منسوب به امير سيد نور الدين نعمة اللّه بن مير عبد اللّه ( تولد در حدود 730 و وفات بسال 834 هجرى ، مدفون در ماهان كرمان ) كه پيروان و خلفاى بزرگ متعددى از وى در قرن نهم بر كار بودند مانند سيد نظام الدين محمود شاه داعى الى اللّه شيرازى معروف به « شاه داعى » و متخلص به « داعى » كه از شاعران معروف و بزرگ قرن نهم هجريست ؛ و سيد شمس الدين اقطابى و سيد شمس الدين ابراهيم بمى كرمانى ؛ و شاه برهان خليل اللّه پسر شاه نعمة اللّه و غيره . وجود اين سلسله در قرن نهم از علل و اسباب مؤثر نشر تشيع بوده است .
فرقهء معروف ديگر كه آن هم در نشر تشيع تأثير عمدهيى داشته و حتى دعوت آن فرقه به صورت نوعى از قيام نيز جلوه كرده بود ، فرقهء « نوربخشيه » است كه پيش ازين دربارهء آن و همچنين مؤسس آن سيد محمد نوربخش سخن گفتهايم . اين سلسله نسب تعليم خود را بمعروف كرخى و از او به حضرت امام على بن موسى الرضا عليه السلام مىرسانيد . از پيروان مشهور اين سلسله قاضى نور اللّه شوشترى صاحب مجالس المؤمنين است « 1 » و از مشاهير ديگر شيخ بهاء الدين جبل عاملى و ملا محسن فيض كاشانى را شمردهاند « 2 »
هامش
( 1 ) - طرائق الحقايق ج 2 ص 143
( 2 ) - ايضا ، همان كتاب و همان صفحه