وفاتش بسال 561 اتفاق افتاد و نسب تعليم او به معروف كرخى مىرسيد . « 1 »
ديگر سلسلهء « پير جماليه » منسوب به پير جمال الدين اردستانى ( م 879 ) است كه نسب تعليمش به شهاب الدين سهروردى مىكشيد و تأليفات متعددى داشت .
در همين ايام كه سلسلههاى مذكور در ايران و نواحى شرقى بر سر كار بودند « سلسلهء مولويه » منسوب به مولانا جلال الدين محمد بن بهاء الدين محمد بلخى ( م 672 ه . ) در آسياى صغير و در ايران رايج بود و آثار استاد دست بدست مىگشت و براى آنها شرحها و تلخيصهايى ترتيب مىيافت . مركز اجتماع اين دسته قونيه در آسياى صغير بود و جانشينان « خداوندگار » در آنجا بتربيت پيروان اشتغال داشتند .
دو فرقهء معروف چشتيهء اجمير و دهلى و سهرورديهء مولتان كه در قرن هفتم و هشتم در سرزمين هندوستان نيرو گرفته بودند ، همچنان بر قوت خود باقى بودند . دربارهء رجال اين سلسلهها در هند خاصه چشتيه كتب و رسالات متعدد داريم مانند سير الاولياء ميرخرد كرمانى و تحقيقات چشتى مولوى نور احمد چشتى ( لاهور 1964 ميلادى ) و اسرار الاوليا از ملفوظات شيخ فريد الدين كه بدر اسحاق از پيروان او جمعآورى كرد ( قرن هفتم هجرى ) .
اين كتاب ديرگاهيست كه در مطبعهء منشى نول كشور در هند بطبع رسيده همچنانكه رسالهء « وقايع شاه معين الدين چشتى » ، و « سير الاقطاب » و دليل العارفين و غيره .
سلسلههاى صوفيان شيعه
به همان ميزان كه تشيع در قرن نهم رواج مىگرفت سلسلههاى صوفيان شيعى مذهب نيز بيشتر مىشدند و نيروى آنها افزايش مىيافت . قديمترين سلسلهء شيعى مذهب اين زمان سلسلهء صوفيهء صفويه پيروان شيخ صفى الدين اسحق اردبيلى بودند كه بتدريج در آذربايجان و بلاد اطراف قدرتى بهم رساندند و در تمام قرن نهم بر اثر مصاهرت با تركمانان آققويونلو و عوامل مساعد ديگر در حال توسعهء قدرت و فراهمآوردن دستگاهى شبيه بسلطنت بودند تا چنان كه مىدانيم در آغاز قرن دهم بسلطنت ايران رسيدند . دربارهء مؤسس اين سلسله از صوفيان ادعاى سيادت شده و گفتهاند كه از نسل امام موسى الكاظم ( ع ) بوده و نسب تعليمش بشيخ ابو النجيب ضياء الدين مىرسيد .
هامش
( 1 ) - طرائق الحقائق ، ج 2 ص 159