كند و از همين راهست كه آثار معروف خود را بنام نقد النصوص فى شرح نقش الفصوص الحكم ابن العربى و شرح لمعات عراقى پديد آورد و آثار ديگر او مثل لوايح و مقدمهء نفحات الانس خود شواهد ديگرى بر نفوذ همين طريقت در سخن سراى بزرگ جام است .
در ضمن آنكه تصوف علمى بوسيلهء عدهيى از دنبالهگيران عقايد ابن العربى در اين دوره ادامه داشت ، در همان حال هم دستهء ديگرى كه بشيوهء وجد و حال قانع بوده و جذبات شوق را با تعليمات قرآنى درهم مىآميخته و از آن شيوهء خاصى را كه جلال الدين محمد بلخى نمايشگر بزرگ آنست ، پديد مىآوردهاند ، همچنان در اين قرن سرگرم كار خود بودند ، و هيچگاه هم در تاريخ تصوف ايرانى از كار باز نايستادند . اين امر طبعا بتأليف شروحى بر مثنوى مىانجاميد مانند دو شرح معروف فارسى از كمال الدين حسين بن حسن خوارزمى عارف قرن نهم هجرى ( مقتول بسال 836 يا 839 ) كه يكى موسوم است به « جواهر الاسرار و زواهر الانوار » و ديگرى به « كنوز الحقائق فى رموز الدقائق » ، و شرح ديگرى از علاء الدين على بن محمد معروف به « مصنفك » ( م 875 ه ) كه در همين عهد به فارسى نوشته شده و او قسمتى از ابيات مثنوى را انتخاب نموده و شرح كرده است ؛ و دو تلخيص معروف از ملا حسين واعظ كاشفى بيهقى سبزوارى بنام « لباب المعنوى » و « لب لباب » ؛ و اين كار يعنى شرح و تفسير و تلخيص و انتخاب مثنوى بسبب نفوذ شديد آن ميان اهل تصوف بعد ازين روزگار هم ادامه داشت « 1 » .
آثار متصوفه
تأليف كتب و رسالات منثور يا منظوم در تصوف و شرح و بيان مقاصد متصوفه و عرفا ، خواه به فارسى و به عربى ، و خواه اختصاصا دربارهء سلسلههاى معين و طريقتهاى مشخص ، و خواه بطور كلى در اين عهد برقرار سابق معمول بود و قسمتى از آنها از جملهء كتب اساسى در تصوف محسوب مىشود .
از جملهء مشاهير مؤلفان صوفى مشرب اين زمان كه ضمنا از پركارترين آنان نيز بايد شمرده شود امير نور الدين نعمة اللّه بن مير عبد اللّه ( م 834 ه ) پيشرو فرقهء نعمة اللهيه است كه علاوه بر ديوان شعر مشحون از مطالب عرفانى ، رسالات متعدد مختلف در شرح و توضيح
هامش
( 1 ) - رجوع شود به : كشف الظنون حاج خليفه ، چاپ استانبول بندهاى 1587 - 1589