9 - افضل الدين تركه « 1 »
افضل الدين بن صدر الدين تركهء اصفهانى ، از علماى بزرگ و از افراد خاندان مشهور تركهء اصفهانست . اين خاندان اصلا از ساكنان تركزبان خجند بود كه باصفهان هجرت كرد و در آنجا ماند ، و افاضل آن خاندان از فقها و علماى مشهور حنفيه بوده و در اصفهان بامر قضا اشتغال داشته و در غالب علوم خاصه علوم شرعيه مشهور و محل مراجعه و استفاده بوده و بسبب نفوذ دينى در امور اجتماعى ناحيهء خود دخالت و تأثير مىكردهاند . ازين خاندان در عهد مغول و تيموريان و صفويان علماى متعددى برخاستند و از آن جمله است صائن الدين على پسر عم همين افضل الدين كه پشين ازين دربارهء او و آثارش سخن گفتهايم ؛ و افضل الدين بن صدر الدين يكى ديگر از مشاهير رجال همين خاندان و از علماى عهد خود بود . از بدايت حالش اطلاع صريح نداريم جز آنكه او هم مانند ديگر كسان خود دوران جوانى را بكسب علوم ادبى و شرعى گذراند چنان كه در اوان انتصاب قطب الدين ميرزا سلطان محمد بن بايسنقر در سال 846 بفرمانروايى عراق ، در شمار مشاهير علماى عراق بود و مانند عدهيى ديگر از دانشمندان آن سامان به خدمت در درگاه شاهزادهء جوان تيمورى خوانده شده .
ازين تاريخ افضل الدين ملازم درگاه ميرزا سلطان محمد بود و چون آن شاهزاده بطمع توسعهء قلمرو حكومت خود اصفهان را تصرف و شيراز را محاصره كرد ، او نيز مصاحب وى بود و چنان كه مىدانيم « 2 » همين تجاسر ميرزا سلطان محمد شاهرخ را بر آن داشت تا ساز جنگ با نوادهء خود كند و بسال 850 ه تا نيمه راه شيراز پيش آيد . چون ميرزا سلطان محمد وضع را برين منوال ديد با چند تن از خاصان بلرستان گريخت و ديگر
هامش
( 1 ) - دربارهء او مخصوصا رجوع شود بمقدمهء ترجمه ملل و نحل ، چاپ دوم ، تهران 1335 .
( 2 ) - رجوع كنيد به همين كتاب و همين جلد ، ذيل احوال شرف الدين على يزدى در شمار شاعران ، ص 299 ببعد .