استرابادى ) معروف به « محمود گاوان » يا « محمود قاوان » از اعاظم رجال ادب و سياست در قرن نهم هجريست كه قسمت بزرگى از دوران حيات خود را در خدمت پادشاهان بهمنى دكن گذرانيده و در آن دستگاه به مقامات بسيار بلند نائل شده بود . آبا و اجداد او در سوابق ايام در سلك وزراى فرمانروايان گيلان انتظام داشتند و يكى از آنان در رشت قدرت و فرمانروايى حاصل كرده بود و خواجه محمود گاوان را از سلالهء همين دسته يعنى فرمانروايان رشت نوشتهاند و گويند كه علت اضافهء نامش به « گاوان » يا « قاوان » انتساب خاندانش به روستايى از گيلانست به همين نام .
تاريخ ولادتش را ميتوان از راه محاسبه سال 808 ه دانست زيرا وى كه بقول محمد قاسم فرشته در ماه صفر سال 886 ه بقتل رسيد ، هفتاد و هشت سال عمر كرده بود . بعد از كسب علوم و تحصيل كمالات ، بترغيب مادرش كه از خاندان مشايخ بزرگ بود ، از بيم مخالفان سفر اختيار كرد و برسم تجارت بسى از بلاد عراق و خراسان را ديد و با عدهء كثيرى از علما و مشايخ عصر صحبت داشت تا در چهل و سه سالگى يعنى بسال 851 بعهد سلطنت علاء الدين بهمنى ( 838 - 862 ه ) بعنوان تجارت از راه دريا به « احمدآباد بيدر » پايتخت سلاطين بهمنى دكن رفت و در خدمت علاء الدين بهمنى پذيرفته شد و منظور نظر قرار گرفت چنان كه از مسافرت او به دهلى ممانعت كرد و او را در صف اكابر و اعيان درگاه خود جاى داد و او بسبب لياقت ذاتى كه داشت مدارج ترقى را در آن دستگاه پيمود تا آنكه در اواخر عهد علاء الدين منصب هزارى يافت كه يكى از مراتب امارت سپاه بود ، و قلعهء نلكنده را از تصرف افغانان و راجپوتان بيرون آورد و ضميمهء متصرفات سلاطين بهمنى كرد .
همايونشاه ظالم بهمنى ( 862 - 865 ه ) بنابر وصيت سلطان علاء الدين بهمنى خواجه عماد الدين محمود را همچنان در مقامات بلند دربارى نگاه داشت و لقب ملك - التجار داد كه از القاب بسيار مهم دوران سلاطين بهمنى بود ، و بحكومت و سپهسالارى ولايت بيجاپور گماشت و او در اين مقام نيز كاردانى بسيار در جنگهاى بهمنيان با پادشاهان اطراف نشان داد .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 500
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٥٠٠