نى ، نه او عاشق نه او معشوق بود * عشق بودست آنكه خود با خود نمود
( از مثنوى عشقنامه )
16 - قبولى
قبولى از شعراى قرن نهم ايرانست كه در آسياى صغير و در دربار سلاطين عثمانى شهرت و اهميت وافر داشت . وى معاصر بود با سلطان محمد فاتح امپراطور بزرگ عثمانى ، فاتح قسطنطنيه ، و عهد شاعرى وى در آن دربار مصادف بود با دوران شهرت حامدى اصفهانى كه خود از شاعران معروف و پركار و از جملهء خوشنويسان آن زمانست .
در تذكرهها و فهارس نام او را نديدهام « 1 » و اگرچه در مجالس النفائس « 2 » و تحفهء سامى « 3 » بنام چند قبولى اشاره شده ليكن به نظر نمىآيد كه هيچيك از آنان همين قبولى باشند و بنابراين فعلا بدانچه از ديوان او كه بسال 1948 در استانبول بطبع رسيده است ، مستفاد مىشود اكتفا مىكنيم . اين ديوان طبع افست است از نسخهء ديوان قبولى كه براى سلطان محمد خان ثانى ملقب به فاتح ( 855 - 886 ه ) يعنى ممدوح قبولى نوشته شده و عنوان آن چنين است : « ديوان افصح الفصحا اكمل الشعرا حسان العجم سحبان الزمن مولانا قبولى لمطالعة السلطان الاعظم مولى ملوك العرب و العجم السلطان محمد خان بن مراد خان خلد اللّه تعالى ملكه » .
اين ديوان را شاعر در جوانى خود ترتيب داده و با دو ديباچهء مثنوى آن را بنام سلطان محمد فاتح درآورده و به او تقديم كرده است . تاريخ تنظيم اين ديوان بنابر تصريح شاعر سال 880 هجرى بود و در اين هنگام سى و نه سال از عمر شاعر مىگذشت :
هامش
( 1 ) - استاد فقيد سعيد نفيسى در ذيل نام « قبولى سيروزى » بوى و مختصرى از احوالش .
اشاره كرده است ( تاريخ نظم و نثر در ايران ص 792 ) .
( 2 ) - مجالس النفائس ( ترجمه . . . ) صحايف 43 ، 64 ، 216 ، 242 ، 307 ، 400 .
( 3 ) - تحفهء سامى ص 150 .