بسال 893 دانسته است و اين ممكن نيست زيرا دولتشاه كه بسال 892 تذكرة الشعراء خود را مىنوشت از او چون رفتگان سخن گفته و تاريخ وفاتش را نيز در دست داشته است .
« قبر او در روستاى خوسف ، در قاين كنار رودى و در ميان دشت باصفائى معروفست » « 1 »
اثر مهم ابن حسام « خاوراننامه » اوست به بحر متقارب كه قديمترين منظومههاى حماسى دينى در ادب فارسى است . اين منظومهء طولانى در ذكر غزوات حضرت على بن ابى طالب و جنگاوريهاى اوست در سرزمين خاوران بهمراهى مالك اشتر و ابو المحجن و جنگ با قباد پادشاه خاور زمين و امراى ديگرى مانند تهماسب شاه و جنگ با ديو و اژدها و امثال اين وقايع . ناظم مدعيست كه موضوع منظومهء خود را از يك كتاب تازى انتخاب كرده است ، و اين چنان كه مىدانيم خاصيت بيشتر كتب حماسى ( ملى - تاريخى - دينى ايرانست كه لامحاله مبتنى و مستند بر اصلى بوده و سازندگان آنها مستقيما در نقل يا جعل روايات دخالتى نداشتهاند . خاوراننامه را ناظم آن بسال 830 بپايان برده و در اين باب و نيز دربارهء نام و مأخذ كتاب گفته است :
چو بر سال هشتصد بيفزود سى * شد اين نامهء تازيان پارسى
مر اين نامه را خاوراننامه نام * نهادم بدانگه كه كردم تمام
اثر مهم معروف ديگر ابن حسام ديوان قصائد و ترجيعات و مخمسات و مثمنات و مربعات اوست در حمد و ستايش بارى تعالى و نعت پيامبر ص و منقبت على بن ابى طالب و اولاد او و قصائدى در بيان مصيبت كربلا و رثاء حسين بن على عليه السلام ، و ستايش حضرت مهدى صاحب الزمان ، و چند قصيدهء طولانى در بيان معجزات على عليه السلام و قصيدهيى ديگر در بيان عقوبت ابن ملجم مرادى كه از هنگام كشتهشدن تا روز قيامت تحمل مىكند و امثال اين مطالب كه همگى حكايت از كمال اعتقاد شاعر نسبت به پيشروان و ائمهء شيعهء اثنى عشرى و حسن عقيدت و صفاى باطن و صميميت قاطع او در اين اعتقاد مينمايد . ضمنا اشعار او در موارد مختلف و متعدد متضمن حكمت و وعظ و اندرز نيز هست و در مقدمهء قسمت بزرگى از قصائد خود به تغزل يا به وصف
هامش
( 1 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران ص 302