13 - ابن حسام « 1 »
محمد بن حسام الدين بن محمد خوسنى معروف به ابن حسام از شاعران مشهور قرن نهم و از جملهء بزرگترين شاعران شيعى مذهب آن دورانست . وى نام و نسب خود را در پايان قصيدهيى در مدح پيامبر ، ذكر مىكند و گويد :
نامى كه جز بنام تو نامى نمىشود * نام محمد بن حسام محمد است
و عنوان شعرى او در همهء اشعارش « ابن حسام » است و اين تخلص گونه در پايان بسيار از قصائد وى تكرار شده است « 2 » . اما او غير از ابن حسام سرخسى « جلال الدين » از گويندگان قرن هفتم و نيز غير از ابن حسام هروى ( جلال الدين محمد متوفى بسال 737 معاصر ملك شمس الدين كرت و جانشينانش ) و همچنين جز ابن حسام هروى ديگر از علماى قرن نهم است كه نوادهء جمال الدين بن حسام مسبوق الذكر بود « 3 » .
هامش
( 1 ) - دربارهء او رجوع شود به :
* تذكرة الشعراء دولتشاه ص 494 - 496
* بهارستان سخن ص 376 - 377
* مجالس المؤمنين ص 506 - 509
* آتشكدهء آذر چاپ آقاى سادات ناصرى ص 388 - 390
* تاريخ نظم و نثر در ايران ص 302
* فهرست نسخ خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا تأليف ريو ، ج 2 ص 642 - 643
* حماسهسرايى در ايران ، چاپ سوم ص 377 - 379
* حبيب السير ، تهران خيام ، ج 4 ص 336
* هفت اقليم ج 2 ص 325 - 326
( 2 ) - مثلا در اين دو بيت :ابن حسام آمده با صد نياز * ساخته از خاك درت ملتجا
تا اجابت يابد از الطاف تو ابن حسام * بر جناب حضرتت برداشته دست سؤال( 3 ) - دربارهء اين هر سه ابن حسام رجوع كنيد به تاريخ نظم و نثر در ايران تأليف مرحوم سعيد نفيسى ص 206 و 275 . در حاشيهء آتشكده ( ص 388 - 389 ) خلاصهء احوال دو ابن - حسام هروى و خوافى باهم درآميخته است .