قاضىزاده نيز پيش از اختتام زيج وفات يافت ( ؟ ) ليكن ملا قوشچى تا پايان كار با شاهزاده همگامى داشت تا آنكه زيج در سال 841 باتمام رسيد و به « زيج سلطانى گوركانى » موسوم گشت و آن را « زيج جديد سلطانى » و « زيج الغ بيك » نيز مىنامند . بنابر شرحى كه در مقدمهء اين زيج آمده بانى آن « برزيج جديد ايلخانى كه جناب حكمت مآب خواجه نصير الدين طوسى استخراج نموده بود فوايد و لطايف افزود و در تقويم آفتاب و كواكب ديگر تفاوت صريح ظاهر ساخت . . . » . اين زيج بسرعت اشتهار و انتشار يافت و مصدر احكام تدوينكنندگان تقويم ، بعد از تأليف آن ، گرديد و آخرين كار اساسى است كه در ايران و به زبان فارسى دربارهء هيئت و تنجيم انجام پذيرفت . بر اين زيج هم برسم آن روزگار شرحهايى نوشته شد مثل شرح فارسى ملا محمود بن محمد مشتهر به « ميرم » در رجب سال 904 موسوم به دستور العمل فى تصحيح الجدول ، شرح ملا على قوشجى و تعريبى نيز از آن ترتيب يافت بنام تذكرة الفهيم فى عمل التقويم « 1 » .
از ميان رياضىدانانى كه نامشان را ذكر كردهايم غياث الدين جمشيد بن مسعود ابن محمود كاشانى دانشمند بسيار مشهورى در تاريخ علوم رياضى است . زندگانى او در كاشان و اصفهان و سرانجام در سمرقند گذشت و در اين شهر اخير بهمكارى با الغ بيك در ايجاد رصدخانهء او در بيرون شهر سمرقند پرداخت و قريب بهفت سال در آنجا سرگرم كار رصد بود و در همانجا درگذشت . تاريخ وفات او را در سالهاى 832 و 840 هجرى نگاشتهاند و اولى اصح به نظر مىآيد و اين هم مسلم است كه او تا پايان كار تأليف زيج الغ بيكى زنده نبود . غياث الدين تأليفات متعدد و بعضى اكتشافات در مسائل رياضى و نجومى دارد . از جملهء آثار اوست :
الابعاد و الاجرام كه نسخهيى از آن در كتابخانهء مدرسهء فاضليهء مشهد موجود است .
نزهة الحدائق فى كيفية صنعة الآلة المسماة بطبق المناطق . اين آلت كه « جام جمشيد » هم نام دارد از مخترعات غياث الدين جمشيد است و براى تقويم كواكب و تعيين عرضها و ابعاد آنها از زمين و نيز تعيين احوال مختلف آنها مانند رجوع و خسوف و كسوف و نظاير
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد بفهرست نسخ خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، تأليف ادگار بلوشه ، ج 2 ، ص 63 - 65 ؛ و به كشف الظنون حاج خليفه ستونهاى 966 - 967