منقسم مىگردد ، توضيحات ممتعى دربارهء شناخت قرآن و فضائل آن نوشته شده « 1 » . كتاب ديگر ملا حسين در تفسير كه آن نيز به فارسى است « مواهب عليه » يا « تفسير حسينى » است كه كاشفى آن را بعد از اتمام جلد اول جواهر التفسير بروجه اختصار ، تأليف نموده و بسال 899 از تأليف آن فراغت يافته است . مواهب عليه در تهران بطبع رسيد « 2 » . همين مؤلف تفسيرى بر سورهء يوسف دارد بنام « جامع الستين » . علت اين تسميه آنست كه آيات سورهء مذكور را در شصت فصل تفسير نموده است . علاوه بر اين جامع الستين بسبب استشهادات مؤلف بقصص و حكايات و اشعار فارسى مختلف جنبهء ادبى نيز دارد « 3 »
ديگر از كتب تفاسير اين دوران تفسيرى است از سيد علاء الدين على سمرقندى متوفى در حدود سال 860 هجرى در لارنده . علاء الدين اين تفسير را با انتخاب از كتب تفاسير تهيه نموده و اضافاتى بر آن منتخبات الحاق نموده و كتاب خود را بحر العلوم ناميده است « 4 » .
ديگر تفسير محمديه از شيخ علاء الدين على بن محمد شاهرودى بسطامى ( م 875 ه ) معروف به « مصنفك » است در چند مجلد به فارسى كه بنام سلطان محمد خان فاتح عثمانى بسال 863 در شهر ادرنه تأليف شده و اختيار زبان فارسى هم بامر آن سلطان بوده است . مصنفك تفسير ديگرى دارد بنام « ملتقى البحرين » كه مخصوصا از لحاظ اهميت خود بسبب قواعد نحوى كه در آن ذكر شده مشهور بود « 5 » .
از جملهء تفاسير عرفانى اين زمان « تفسير خواجه محمد پارسا » ( شيخ محمد بن محمود بخارى ) از مشاهير مشايخ نقشبندى است كه بسال 822 در سفر حج درگذشت . اين كتاب در تفسير بعضى از سورههاى قرآن بروش متداول عارفان فراهم آمده است .
ديگر از تفاسير معروف اين عهد تفسير سورهء فاتحه است از علامه مجد الدين محمد بن
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ، ح 1 ، ص 111 - 112
( 2 ) - مواهب عليه بتصحيح آقاى جلالى نائينى ، تهران ، 1317 هجرى شمسى .
( 3 ) - فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ، ج 1 ص 100
( 4 ) - كشف الظنون ، بند 225 .
( 5 ) - كشف الظنون ، استانبول ، بند 458