كتابخانهء كپنهاگ طبع كرد و همان چاپ در سال 1313 شمسى بهمت مرحوم احمد بهمنيار استاد فقيد دانشگاه با حذف نسخه بدلها و تصحيح قياسى پارهيى از موارد در تهران بطبع رسيد و آخرين طبع آن بدست نگارندهء اين كتاب از روى نسخهيى كه در كتابخانهء سليم آغا استانبول مضبوط است و مقابلهء آن با طبع ژوكوفسكى صورت گرفت و چون اين نسخه قديمتر از نسخ مورد استفادهء ژوكوفسكى است مزيتهاى بسيار نسبت به آنها دارد .
اسرار التوحيد از جملهء شاهكارهاى انكارناپذير نثر پارسى است . روانى انشاء و انسجام و استحكام عبارات و رعايت تام و تمام موازين فصاحت و بلاغت درين كتاب به حد اعلاى خود رسيده است و با آنكه كتاب در اواخر قرن ششم يعنى در دورهء استيلاى سبك مصنوع نگارش يافته بهيچروى اثرى از آثار تصنع جز در مقدمهء آن مشهود نيست . كوتاهى جملهها و تمامى آنها و به كار رفتن كلمات و تركيبات اصيل پارسى از همه جاى اين كتاب مشهود است و سرگذشتها و وقايع با چنان مهارت حكايت شده است كه گيرندگى خاص آنها خواننده را همهجا مجذوب نگاه ميدارد . كلمات و تركيبات عربى مگر در مقدمهء كتاب ، بسيار كم و از مقولهء كلمات و تركيبات رايج در زبان فارسى است .
اسرار التوحيد بر سه باب تقسيم شده . باب اول در ابتداء حالت شيخ و باب دوم در وسط حالت و باب سوم در انتهاء حالت او و درين هر سه باب خاصه در باب دوم كتاب بسيارى از اقوال ابو سعيد و اشعارى كه بر زبان او رفته بود نقل شد .
در مقدمهء كتاب چنان كه عادت اهل زمان بود نثر محمد بن منور تا حدى جنبهء مصنوع مىگيرد ليكن در ديگر موارد كتاب حتى از صنايع قليل مقدمه هم نشانى مشهود نيست .
اينك قسمتى از مقدمهء كتاب :
« چنين گويد مؤلف اين كلمات ، بندهء گناهكار محمد بن المنور بن ابى سعد بن ابى طاهر بن الشيخ الكبير سلطان الطريقة و برهان الحقيقة ابى سعيد فضل اللّه بن ابى الخير الميهنى قدس اللّه روحه العزيز و نور مضاجعهم ، از بدايت كودكى و عنفوان جوانى همت اين بيچاره مقصور بوده است بر طلب فوايد انفاس ميمون و آثار و مقامات همايون جد خويش ، و از مشايخ اولاد و اكابر احفاد او نور اللّه مضاجعهم استخبار آن مىكردم و در تصحيح اسانيد آن باقصى الامكان
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 982
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٩٨٢