« پيش ازين در عهد استقامت ، اجل امام عالم جمال الدين ابو روح لطف اللّه بن ابى سعد كه پسرعم اين دعاگوى بوذ ، جمعى ساخته بوذ ، باستدعاى مريدى ، و آن را پنج باب نهاده و در هر بابى خبرى باسناد روايت كرده و فصلى در معنى آن خبر ايراد كرده ، چنانك از كمال فضل و فصاحت وى زيبد و مخلص به حالت و سخنان شيخ قدس اللّه روحه العزيز بازآورده ، اما طريق اختصار و ايجاز سپرده . . . » « 1 »
جمال الدين ابو روح لطف الله بن ابى سعد بن ابى طاهر بن ابى سعيد ميهنى ،
پسرعم محمد بن منور ، بايد در نيمهء اول يا اواسط قرن ششم زيسته باشد ليكن درست نميدانيم تا كى زنده بود و مسلم آنست كه پيش از تأليف اسرار التوحيد درگذشته بود زيرا در دو مورد كه محمد بن منور ازو نام ميبرد « 2 » از وى چون گذشتگان ياد مىكند . و آخرين تاريخ حيات او كه از آن اطلاع داريم در حدود سال 536 است كه اتسز بعد از شكست سنجر از كفّار ختا و ضعف حال آن سلطان بر ممالك او دست انداخته بود . درين واقعه اتسز بباورد و خاوران رفت و قصد داشت كه ميهنه را غارت كند ليكن بزرگان و شيوخ وى را ازين كار بازداشتند و او سه روز در ظاهر ميهنه مقام كرد ، « . . . پس فرزندان شيخ و صوفيان بيرون شدند ، بسيار اعزاز و اكرام فرمود و جمال الدين بو روح كه پسرعم دعاگوى مؤلف اين مجموع بود و در فنون علم متبحر ، دعا و فصلى نيكو بگفت و از حالات شيخ و كرامات و رياضات او فصولى مشبع تقرير كرد ، او ( يعنى اتسز ) جمع را بازگردانيد و جمال الدين را بازگرفت و بعد نماز خفتن حالى بازو « 3 » به زيارت آمد و چون زيارت بجاى آورد جمال الدين را بازگردانيد برين قرار كى بامداد پيش او آيد و درين سه روز پيوسته به خدمت باشد . . . »
بسيارى از حكايات و اطلاعات اين كتاب را محمد بن منور در اسرار التوحيد نقل كرده است . اين كتاب در پنج باب نوشته شده و در آغاز هر باب نويسنده حديثى از احاديث نبوى نقل كرده و آنگاه با شرح حديث سخن را به بيان احوال و كرامات و سخنان و وصاياى ابو سعيد كشانده و حكاياتى بمناسبت آورده است . وى در مقدمهء كتاب گويد :
هامش
( 1 ) - اسرار التوحيد چاپ نگارندهء اين سطور ص 8
( 2 ) - ايضا ص 8 و 385
( 3 ) - بازو : با او