عوفى « 1 » چند رساله از آثار او را نام ميبرد يعنى : مقامات - وسيلة العفاة الى اكفى الكفاة - حنين المستجير الى حضرة المجير - روضة الرضا فى مدح ابى الرضا - قدح المغنى فى مدح المعنى - الاستغاثة الى اخوان الثلثة - منية الراجى فى جوهر التاجى . در مجمع الفصحا « 2 » مثنوى سفرنامهء مرو برين آثار افزوده مىشود .
حميد الدين مقامات خود را بپيروى از مقامات بديع الزمان همدانى و ابو القاسم حريرى و بتقليد از روش و مضامين آنها ، در بيست و چهار مقامه و خاتمه در ماه جماد الآخر سال 551 كه مصادف با فصل بهار بود آغاز كرد ، و اين كار اندكى زودتر از تأليف چهار مقالهء نظامى عروضى اتمام پذيرفت و بر اثر شهرتى كه حاصل كرده بود در كتاب چهار مقاله در شمار كتبى كه قرائت آن براى دبيران و مترسلان لازمست ، ياد شد . و چون درين كتاب از رسيدن دور خلافت به المستنجد ( 555 - 566 ) سخن رفته « 3 » ، بايد چنين پنداشت كه قاضى بعد از تأليف هم در كتاب خود تصرف ميكرده است .
بعد از چهارمقالهء نظامى ، در كتابهاى معتبر بلغا از كتاب مقامات تمجيد بسيار شده است « 4 » . عوفى دربارهء سبك نويسندگى وى گويد : « اگرچه در سخن مراعات جانب سجع كرده چنان كه اهوازى در نثر تازى و امام رشيد الدين وطواط در ترسل ، فامّا جايى كه در سخن از حد تكلف ميگذرد لطافتى دارد بغايت » ستايشى كه انورى از مقامات وى كرده نشانهء قبولى است كه اين كتاب در ميان ناقدان سخن در عصر مؤلف يافت و آن چنينست :
هر سخن كآن نيست قرآن يا حديث مصطفى * از مقامات حميد الدين شد اكنون ترّهات
اشك اعمى دان مقامات حريرى و بديع * پيش آن درياى مالامال از آب حيات
شاد باش اى عنصر محموديان را روى ، تو * رو كه تو محمود عصرى ما بتان سومنات
هامش
( 1 ) - لباب الالباب ج 1 ص 199
( 2 ) - مجمع الفصحا ج 1 ص 197 - 198
( 3 ) - حاشيهء صفحهء 94 از فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ج 2
( 4 ) - مرزباننامه ص 2 ، لباب الالباب ص 199