تا دور شدى شد ستم اى روى چو ماه * انديشه فزون و صبر كم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو كاه * انگشت بلب گوش بدر چشم به راه
* * *
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت * با شير بشمشير سخن بايد گفت
كآنرا كه بگور خفت بايد بىجفت * با جفت به خانه درنمىبايد خفت
تفسير سورآبادى
اين تفسير فارسى از نمونههاى عالى نثر پارسى است كه در قرن پنجم تأليف شده است . مؤلف آن بنابر قول حمد اللّه مستوفى « 1 » و حاج خليفه « 2 » « ابو بكر عتيق بن محمد الهروى السورآبادى » و از معاصران البارسلان سلجوقى بود و اگر اين قول درست باشد بايد سورآبادى در حدود 455 - 465 كه دورهء سلطنت سلطان الب ارسلانست زنده بوده باشد و بنابرين در اواسط قرن پنجم هجرى زندگى ميكرده است . از تفسير سورآبادى نسخى در كتابخانهاى موزهء ايران باستان و اينديا آفيس « 3 » انگلستان و كتابخانهاى برلين و درسدن و چند نسخه در كتابخانهاى استانبول و غيره موجود است ، نثر اين كتاب از جمله نثرهاى شيواى پارسى و پر از لغات و اصطلاحات و ترجمهء تحت اللفظ عبارات و تركيبات قرآن به زبان درى است ، و چون مؤلف كوشيده است در هريك ازين موارد كلمهيى و تركيبى بدست آورد ، كتاب او در حكم كتاب لغت سودمندى براى زبان پارسى درآمده است . « 4 »
لغت فرس
اين كتاب از مهمترين و قديمترين كتب موجود لغت است بپارسى . مؤلف آن ابو منصور على ابن احمد اسدى طوسى است كه پيش ازين ذكر او بتفصيل رفته است « 5 » . وى كتاب خود را بتحريض اردشير بن
هامش
( 1 ) - تاريخ گزيده چاپ ليدن ص 806
( 2 ) - كشف الظنون چاپ تركيه بند 449
( 3 ) -India Office( 4 ) - رجوع شود بمقالهء آقاى دكتر مهدى بيانى بعنوان « تفسير فارسى عتيق يا سورآبادى » در مجلهء پيام نو .
( 5 ) - رجوع شود به همين كتاب ص 403 - 421