شمرده و در عهد خود افضل ناس در نظم و نثر پنداشته و در شناختن دقايق كلام عرب و اسرار نحو و ادب كسى را مقدم بر او ندانسته است .
همين فضل غزير و دانش كثير مايهء آن شده بود كه رشيد در عهد خود از شرق تا غرب نواحى ايران شهرت حاصل كند و از مشاهير عهد خود گردد .
اين مرد استاد بجمعآورى كتب و استنساخ و تصحيح آنها حرص عجيب داشته و حضور ذهن او در مشكلات لغت و قواعد ادب حيرتانگيز و مايهء اعجاب معاصران بوده است . غالب اوقات او بمعاشرت با اهل ادب مىگذشته است ليكن بر اثر اعتقاد دينى شديد خود با اهل علوم عقليه و فلاسفه دشمنى ميورزيد ، از مقالات حكماى يونان تبرّى ميكرد و از آنها جز آنچه را كه با شرع موافق بود نمىپذيرفت .
وى در نظم و نثر فارسى و عربى نيز از سرآمدن زمان بود . قدرت طبع او در شعر هر دو زبان بدرجهيى بود كه بقول ياقوت در معجم الادبا در آن واحد يك بيت از بحرى به عربى نظم ميكرد و بيتى ديگر ببحرى جداگانه به فارسى و هر دو را باهم املا مينمود « 1 » .
با اينحال ياقوت شعر عربى او را به خوبى نثر وى در آن زبان نمىداند و او در نثر عربى حقا از مشاهير بلغاست و منشآتش در رديف آثار برگزيدهء آن زبانست .
شعر فارسى رشيد استادانه و در كمال استحكام است . رشيد در برگزيدن كلمات و قوت تركيب از شاعران كمنظير است . مهارت او در ايراد صنايع مختلف لفظى از قبيل ترصيع ، مماثله و تجنيس و امثال آنها ، بىآنكه باستحكام كلام آسيبى وارد آورد ، او را ازين حيث در ميان شاعران منفرد ساخته است تا بجايى كه ميتوان ديوان او را مجموعهيى از صنايع مختلف لفظى شمرد . توجه شديد رشيد بالفاظ طبعا او را از اشتغال بمعانى باريك و افكار لطيف و مضامين دقيق دلانگيز بازداشته و به اين سبب آثار او با آنكه آراسته بكلام مصنوع و فصيحست ، داراى معانى بلند مطبوع نيست . از ديوان او كه هفت هزار بيت دارد نسخى در دست است .
از اشعار اوست :
زين سينهء پر آتش و زين ديدهء پرآب * دردا كه گشت قاعدهء عمر من خراب
هامش
( 1 ) - معجم الادبا چاپ مصر ج 19 ص 29 . شرح حال و آثار وطواط در اين كتاب از ص 29 تا 36 آمده است .