روّاديان
روّاديان سلسلهيى از امراى محلى آذربايجان هستند كه بسبب وجود بعضى از شاعران در دستگاه آنان در تاريخ ادبيات ايران شهرت دارند . اين خاندان كه اصلا از مهاجران عرب بودهاند نسب خود را به روّاد بن مثّنى الازدى ميرساندند كه در عهد خلافت ابو جعفر منصور عباسى از جانب والى آذربايجان حكومت تبريز و نواحى آن را يافته بود و فرزندانش از اواسط قرن سوم قدرتى حاصل كردند و يكى از افراد آن خاندان بنام ابو الهيجا تمام آذربايجان را از وجود دشمنان خود صافى كرد و پسرش « مملان » با ارمنيان و گرجيان جنگهايى كرد و فتوحاتى حاصل نمود .
پسر مملان يعنى ابو منصور وهسودان از حدود سال 410 ببعد پادشاه آذربايجان بود و اوست كه قطران شاعر مشهور را در دربار خود داشت . اين وهسودان در حملهء طغرل بر آذربايجان از ميان رفت و ديگر خبرى ازو در دست نيست ليكن پسرانش ابو نصر مملان - ابو الهيجا منوچهر - ابو القاسم عبد الله بعد ازو مشهورند و ابو نصر مملان ابن وهسودان بفرمان طغرل در سال 450 بجاى پدر بر تخت امارت آذربايجان نشست . قطران شاعر اين هرسه پسر را مدح گفته است « 1 » .
احمد يليان
شعبهيى از قبايل كرد روادى در تاريخ بنام احمد يلى معروفند . اين دسته اعقاب « احمد يل پسر ابراهيم بن وهسودان روادى كردى » بودهاند كه مراغه را در دست داشتهاند و قدرتشان از اوايل قرن ششم آغاز شد . بعد از احمديل پسرش آقسنقر نزد سلطان محمود از سلاطين سلجوقى عراق رتبت و مكانتى يافت . بعد از آقسنقر پسرش « نصرة الدين ارسلان آبه خاصبك » و پس از وى فلك الدين و علاء الدين كرپا ارسلان از اين خاندان مشهورند و كرپا ارسلان از معاصران طغرل بن ارسلان سلجوقى و ممدوح نظامى گنجوى بوده است .
هامش
( 1 ) - راجع به اين سلسله رجوع شود به شهر ياران گمنام تأليف مرحوم كسروى تبريزى