دلالت بر عرض مىكند . . . » دنبالهء همين مطلب و اينكه اين اشتباه چگونه بابن سينا دست داده است جاى ديگر گرفته شد « 1 » و آن در اين بابست كه كلمهء « هويت » براى انطباق بر اصل كلمهء يونانى بهتر از « موجود » است زيرا كلمهء موجود از اسامى مشتق است و نامهاى مشتق دلالت بر اعراض مىكنند و ازينروى چون آن را براى دلالت بر ذات شئ به كار بريم در همان حال موهم است بر آنكه دلالت بر عرض در آن هم مىكند چنان كه اين گمان براى ابن سينا پيش آمده و باز در همين معنى گفته است « . . . اين بعينه همانست كه سبب اعتقاد ابن سينا بر آن شد كه واحدى كه مبداء عدد است جنس براى موجودات عشره مىباشد و اين از آن جهت است كه فرق بين اسم واحدى كه مبداء عدد و اسم واحدى كه مرادف با موجود است براى اين مرد دشوار بوده است » « 2 » و همين موضوع را چند بار ديگر نيز تعقيب كرده « 3 » و چند جا هم اعتراضات سخت بر بو على نموده است « 4 »
از حكماى ديگر كه اعتراضاتى بر بو على داشت ابو البركات هبة اللّه بن على بن ملكا البغدادى ( م . 547 ) صاحب كتابهاى مشهور « المعتبر » و كتاب النفس يا تفسير كتاب النفس ارسطو ، است .
علاء الدولة فرامرز بن على از اعقاب علاء الدولة بن كاكويه روزى عقيدهء حكيم عمر خيام را دربارهء اعتراضات ابو البركات بر ابو على پرسيد . خيام گفت « ابو البركات كلام ابو على را درنمىيابد و او را مرتبهء ادراك سخنان شيخ نيست تا چه رسد باعتراض بر سخنان او و ايراد شكوك بر كلام وى » « 5 »
يكى از وجوه اين مخالفتهاى حكما با ابو على خوددارى از تدريس آثار او بود مثلا اسمعيل الهروى از حكماى مذكور در تتمة صوان الحكمة در تدريس بكتب ابو نصر فارابى اكتفا و از خوض در تصانيف ابو على خوددارى ميكرد « 6 » .
هامش
( 1 ) - تفسير مابعد الطبيعه ص 557
( 2 ) - ايضا ص 1267 - 1268
( 3 ) - ايضا ص 1279 - 1280 و 1282
( 4 ) - ايضا ص 508 و 559 و 886 و 1426 و 1436
( 5 ) - تتمة صوان الحكمة ص 110 - 111
( 6 ) - تتمه صوان الحكمة ص 97 - 98