( م . 477 ) را به اين كار خواندند . بيست روز از تدريس ابن صباغ گذشته امام شيخ ابو اسحق شيرازى براى تعليم حاضر شد و مدتى در نظاميه تدريس ميكرد . پس از او ابو سعيد عبد الرحمن بن محمد نيشابورى معروف به متولى ( م . 478 ) بر مسند تدريس نشست و باز چندى ابن صبّاغ آنجا تدريس ميكرد پس باز تدريس بابو سعيد متولى رسيد و پس از دو سه تن ديگر امام ابو حامد حجة الاسلام محمد بن محمد غزالى طوسى از 484 تا 488 چهار سال در نظاميه تدريس ميكرد و سپس بعنوان سفر حج آنجا را ترك گفت و بعد از آن با دعوتها و تقاضاهاى پياپى پسر نظام الملك به اين كار تن درنداد .
مدرسان مدرسهء نظاميه از جانب نظام الملك يا پسرانش كه توليت آن را داشتند تعيين ميشدند و بعد از او نيز تا مدتى سرپرستى و توليت مدرسه با اولاد نظام الملك و تعيين استادان با ايشان بود و امير سليمان بن نظام الملك تا سال 637 چنان كه خبر داريم اين سمت را داشت « 1 » . عهدهدارى كار نظاميه بعدها ظاهرا بدست فرمانروايان بغداد افتاد و موقعىكه هولاگو بر اين شهر تسلط يافت عز الدين ابو العز محمد بن جعفر بصرى ( م . 672 ) را بمدرسى در آنجا تعيين كرد .
معيدان نظاميه مانند استادان مردمى دانشمند و بزرگ بوده و گاه از اين درجه بدرجهء استادى مىرسيدهاند . فهرست نام بعضى از مدرسان و معيدان مدرسهء نظاميه را آقاى سعيد نفيسى در سال دوم مجلهء مهر ( شمارهء دوم ) آورده است و علاوه بر آن رجوع شود به مجلد سوم كتاب تاريخ التمدن الاسلامى تأليف جرجى زيدان ( چاپ دوم صفحهء 197 ) .
خازنان دار الكتب مدرسهء نظاميه نيز از ميان دانشمندان بزرگ انتخاب ميشدند و يكى از آنان خطيب تبريزى ( ابو زكريا يحيى بن على شيبانى لغوى متوفى بسال 502 ) بود كه بعد از مدتى در همين مدرسه بتدريس پرداخت . اين مرد نخستين خازن دار الكتب نظاميه بود و از جانب نظام الملك انتخاب شد و هند و شاه ازو حكايتى نقل مىكند « 2 » .
هامش
( 1 ) - حوادث الجامعه ص 124
( 2 ) - رجوع كنيد به تجارب السلف ص 270