جور و غصب اموال فراوان گرد مىآوردند و از آن اموال حرام هرگاه ميخواستند بخششها و تكلّفها ميكردند مثلا امير عزّ الدين ستماز ابن الحرامى در يك مهمانى 150000 دينار اصفهانى خرج كرد « 1 » .
متغلّبان ترك نه تنها هنگام فتح بلاد يا شكستن دستهء مخالف خود بهانهء تازهيى براى غارت مىيافتند بلكه هر وقت حاجتى بمال و مكنت و افزايش ثروت احساس ميكردند بىمقدمه و بىگناه بر سر عدهيى ميتاختند و آنان را طعمهء شمشير ميكردند و اموالشان را بباد غارت ميدادند و اگرچه همجنسان آنان هم از اين معاملات بىنصيب نمىماندند ، ليكن بدبختى بيشتر بهرهء « تاجيكان » ستم رسيده بود . يك داستان از اين گونه اعمال تركان اينست « . . . در كرمان مجال مردم تنگ شده بود و وجوه دواوين اندك و تركان گرسنه و بىنوا ، چون تاجيكان را ديدند در خيش خانهء عيش خزيده ، و درّاعهء وقار بركشيده ، و صدرهء طيش برگزيده ، پنداشتند كه مالى و منالى دارند و بتركان نمىدهند ، روزى در خدمت اتابك « 2 » گفتند كه در جيرفت مالش تركان داديم ، اينجا نوبت تاجيكانست ، اتابك درين سخن انكارى ننمود و تركان سكوت او را از غايت رضا پنداشتند و روز سهشنبه سيزدهم تيرماه سنهء ثمان و ستين [ و خمسمائه ] تورانشاه بصحراى دشت خام بيرون رفت و اكثر تاجيكان در خدمت تركان حمله كردند و در پيش اتابك و ملك وزير ظهير الدين و نصير الدين ابو القاسم و شهاب الدين كيا محمد و خواجه على خطيب و سابق الدين زوارهء و فخر الاسلام و شرف كوبنانى را كه از اركان مملكت و امناء ملت و انصار دولت بودند در تيغ كشيدند و پارهپاره كردند . . . ازين حركت شهر بهم برآمد و باقى تاجيكان بگريختند و تركان در منازل مقتولان افتادند و غارت كردند . . . » « 3 » .
براى اين احوال نظاير بىشمار ميتوان يافت و ذكر همهء آن اشارات كه در كتب مختلف قرن ششم فراوانست مايهء ملال خواننده مىشود و عجب در آنست
هامش
( 1 ) - اخبار الدولة السلجوقية ص 156
( 2 ) - يعنى اتابك محمد كه از فارس بكرمان آمده بود
( 3 ) - بدايع الازمان فى وقايع كرمان ص 86