« . . . و درين احوال مؤلف اين مجموع در آن حصار محصور بود و رهين محن نامحصور ، و از قبل ملك ناصر الدين بتأليف اين حكايات و ترتيب اين روايات مأمور . مهندس فكرت بناى اين را تمهيدى داده بود ، اما شرفات آن تشييدى نيافته بود كه ناگاه كنگرهء قصر حيات ناصرى بزلزال زوال گرفتار شد ، و اين مجموع نامرتب و اين ابواب نامهذّب بماند . تا شبى همت بر اتمام آن مقصور گشت ، و سوار فكرت در مضمار ضمير جولانى كرد ، و اقبال صاحب صاحبقران و آصف سليمان زمان ضاعف اللّه جلاله در گوش من فروخواند كه در اتمام اين كتاب فوايد بسيارست ، چه سير گذشتگان و اخبار و احوال پيشينگان سبب اعتبار و وسيلت تجربت و سرمايهء معيشت و مسلّى هموم و مفرّح هر مغموم است . اشارت اقبال آن آفتاب فلك جلال را تتبع كرده شد و جواهر حكايات و لآلى روايات پراگنده در سلك انتظام كشيده آمد و از آن عقدى ترتيب افتاد كه قلادهء جيد دولت نظام الملكى سلطان الوزرايى ، ضاعف اللّه قدره و نفذ امره ، تواند بود و بفر اقبال و شكوه دولت او تا قيام قيامت بر روى روزگار و صفحات ادوار باقى ماند ، ايزد سبحانه و تعالى مسند وزارت را كه به مكان امكان صاحب صاحبقران با مواقف خلافت پهلو مىسايد ، ازين ذات بىنظير تا وراى امكان حيات انسان خالى مگرداناد و مكاره ازين ساحت ، حق عز و جل مصروف داراد . . . »
لباب الالباب - اين كتاب تذكرهء شعراى ايران تا اوايل قرن هفتم هجرى است . لباب الالباب در دو مجلد است ، مجلد اول در ذكر احوال شاعرانى كه از ميانهء ملوك و وزراء و صدور و علما برخاستهاند تا زمان مؤلف . مجلد دوم در ذكر طبقات شاعران ايران منسوب بدربارهاى ايرانى از عهد طاهريان تا عهد تأليف كتاب در دستگاه سلطنت ناصر الدين قباجه . عوفى درين كتاب خيلى بيشتر از جوامع الحكايات بآرايش كلام نظر داشته و دربارهء شاعرانى كه نام آنانرا آورده بتناسب القاب و نعوت و حتى مولد و منشاء آنان بايراد سجعها و جملههاى مزين مرصع مبادرت كرده است و ازينروى لباب الالباب را بايد از حيث سبك نگارش در شمار آثار مصنوع فارسى درآورد .
با اين حال وقتى از مقدمهء احوال هريك از شاعران بگذريم باز شيوهء عادى و سادهء عوفى كه بر همان سياق كتاب جوامع الحكاياتست ظاهر مىشود . اهميت لباب الالباب تنها از آنجهت نيست كه قديمترين تذكرهء موجود از احوال شاعران پارسىگوى ايرانست ، بلكه از باب آنكه نويسنده بر اثر سير در بلاد و نواحى مختلف با بسيارى از شاعران
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1029
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٠٢٩