درگاه ملوك شوند ، تحف لايق و طرف موافق نداشتم كه كربت غربت و مفارقت وطن با كثرت عيال و تقلب احوال با من هيچ نگذاشته بود . . . با خود گفتم كه تحفهء اهل علم دعاست و هديهء ارباب نظم ثنا ، هيچ خدمتى درين دولت وراء آن نيست كه ايام همايون ملك را تاريخى سازند و فتوح متواتر او را روزنامهيى كنند تا صيت اين دولت بر تعاقب ايام باقى و مؤبّد ماند و ذكر آن بر صفحات اوراق روزگار مخلّد . . . »
بدايع الازمان فى وقايع كرمان « 1 » معروف به تاريخ افضل كتاب مهم ديگر افضل الدين است كه محمد بن ابراهيم اكثر احوال اولاد قاورد شاه را از آن استخراج نموده و همچنين حسن بن شهاب بن حسين يزدى در كتاب جامع التواريخ قسمت بزرگى از آن كتاب را بدون اسم و با حذف بعضى عبارات بطريق دستبرد نقل كرده و همچنين حافظابرو در كتاب مجمع التواريخ قسمتى از آن را مورد استفاده قرار داده است . اين كتاب شامل اطلاعات مبسوطى درباره جغرافياى كرمان و شرح نواحى مختلف و تفصيل بناى بلاد عمدهء آن و تاريخ مختصر كرمان از دورهء قبل از اسلام و فتح آن بدست مسلمين و دورهء استيلاى آل صفار و آل الياس و غزنويان و ديالمهء آل بويه و سلاجقهء قاوردى و انقلابات كرمان بعد از سلاجقه و تسلط ملك دينار و عجمشاه و فرخشاه پسران ملك دينار و تسلط ملوك شبانكاره و اتابكان فارس و عمال خوارزمشاهان بر كرمان بوده است . آنچه آقاى دكتر مهدى بيانى بنام بدايع الازمان از كتابهاى سهگانهء مذكور التقاط كرده و نظم داده است از آغاز حكومت قاورد بن جغرى بيك تا پايان سلطنت ملك محمد شاه ( 583 ) از اعقاب قاورد در كرمانست . اين قسمت البته به نحوى است كه بعد از اختصار و حذف امثله و اشعار در سه كتاب مذكور نقل شده بود نه به صورت كامل اصلى خود يعنى به همان شيوهيى كه در ديگر كتب افضل الدين مىبينيم .
المضاف الى بدايع الازمان فى وقايع كرمان « 2 » سومين كتاب از كتبى است كه
هامش
( 1 ) - دربارهء اين كتاب رجوع شود بمقدمهء مفصل آقاى دكتر مهدى بيانى بر كتاب بدايع الازمان چاپ دانشگاه تهران ، سال 1326
( 2 ) - رجوع شود بمقدمهء كتاب المضاف الى بدايع الازمان بتصحيح و اهتمام مرحوم عباس اقبال آشتيانى تهران 1331 شمسى .