( يعنى مكتب ) بود و بنابرين بايد در نقل قول او در معجم الادبا اشتباهى رخ داده باشد « 1 » و مسلما ولادت او چندسالى پيش ازين تاريخ اتفاق افتاده است . وفاتش بنابر نقل ياقوت در سال 565 بوده است . وى در جوانى بكسب علوم مختلف اشتغال جست چنان كه در فنون ادب و حديث و فقه و كلام و رياضيات و حكمت سرآمد اقران و داراى تأليفات متعدد و مشهور شد . بسيارى از استادان بزرگ عهد خود را در بيهق و نيشابور و مرو و سرخس و ديگر بلاد خراسان ديده و از محضر آنان استفاده كرده و از آن جمله است حكيم عمر بن ابراهيم الخيامى كه بيهقى شرحى از ملاقات با او را كه بسال 507 اتفاق افتاده بود در كتاب تتمة صوان الحكمة آورده است « 2 » . ياقوت بسيارى از تصانيف بيهقى را بنقل از قول او ذكر كرده « 3 » و او علاوه بر آنها كتب ديگرى نيز داشته است .
از ميان آثار او فعلا كتابهاى تتمة صوان الحكمة - جوامع احكام النجوم در سه مجلد - تاريخ بيهق - لباب الانساب - تفسير نهج البلاغة موجود است و شايد هم از بعض كتب ديگر او كه سابقا بسيار مشهور و مورد استفادهء مؤلفان بوده مانند مشارب التجارب كه ذيلى بود بر تاريخ يمينى ، و وشاح دمية القصر كه ذيلى بر دمية القصر باخرزى بود ، روزى نسخى بدست آيد .
از تتمة صوان الحكمة كه بعربيست چند نسخه در دست است و طبع منقحى از آن با حواشى و تعليقات پرارزش به فارسى بهمت پرفسور محمد شفيع دانشمند پاكستانى بسال 1351 هجرى در لاهور صورت گرفت . اين كتاب ذيلى است بر صوان الحكمهء ابو سليمان محمد بن طاهر بن بهرام السجستانى المنطقى ( متوفى بعد از سال 391 هجرى ) « 4 » و ذكر بسيارى از حكما و اطبا و علماء علوم اوايل كه در صوان الحكمة نيامده بود و يا حاجت بتكميل داشت درين كتاب آمده و اطلاعاتى كه مؤلف مخصوصا دربارهء حكماى ايران از عهد بو على
هامش
( 1 ) - و نيز رجوع شود بمقدمهء مرحوم قزوينى بر نسخهء عكسى تاريخ بيهق منقول در ابتداى نسخهء چاپى آن كتاب .
( 2 ) - تتمة صوان الحكمة ص 116
( 3 ) - معجم الادبا ج 13 ص 225 - 228
( 4 ) - رجوع شود به تاريخ علوم عقلى تأليف نگارنده ج 1 ص 195 - 198