بسيار كرده است « 1 » . اين كتاب را ثعالبى باسم نصر بن ناصر الدين سبكتكين درآورده و بنابراين محققا پيش از سال 412 يعنى سال فوت آن اميرزاده بتأليف آن توفيق يافته است .
در زمرهء نويسندگان معروف اين عهد ذكر نام ابو حيّان التوحيدى ، على بن محمد بن العباس اديب و فيلسوف و معتزلى مشهور قرن چهارم ( م . 400 ) لازمست .
وى از جملهء دانشمندان بزرگ اين عصرست و در حسن تنظيم مطالب و سهولت انشاء چندان مهارت داشته است كه او را « جاحظ ثانى » لقب دادهاند . ابو حيان علوم ادبى را در خدمت ابو سعيد سيرافى آموخت و چندى هم در محضر ابو سليمان منطقى سجستانى با گروهى بزرگ از دانشمندان و حكماى عهد خود معاشرت داشته و مدتى نيز درك خدمت ابن العميد و ابن عباد و ابن سعدان را كرده و با ابو على مسكويه فيلسوف و نويسندهء بزرگ رابطه داشته است « 2 » . از آثار مهم او آنچه در دست داريم كتاب الامتاع و المؤانسة ، كتاب الهوامل و الشوامل ، كتاب المقابسات ، كتاب البصائر ، رسالة فى الصداقة است .
ابو الفرج على بن الحسين الاصفهانى ( 284 - 356 ) نويسنده و اديب بزرگ قرن چهارم از مؤلفان عهد بويى و از كسانيست كه هيچگاه اهميت خود را در تاريخ تمدن اسلامى از دست ندادهاند . وى در ادب شاگرد ابن دريد و ابن الانبارى ( م . 328 ) و محمد بن جرير الطبرى بوده و اثر مشهورش كتاب الاغانيست كه رجال قرن چهارم مانند صاحب بن عباد و عضد الدولهء ديلمى به آن توجه بسيار داشتند و گفتهاند عضد الدوله اين كتاب را از خود در سفر و حضر دور نمىداشت . ابو الفرج غير از اغانى كتب ديگرى مانند « مقاتل الطالبيين » و « الاماء الشواعر » و « الديارات » تأليف كرد « 3 » .
درينجا ذكر يك نويسندهء بزرگ بغدادى را هم از باب اهميت فراوانى كه دارد
هامش
( 1 ) - رجوع شود به تاريخ ادبيات ايران تأليف آقاى فروزانفر ص 132 - 133 ؛ مقدمهء زوتنبرگZotenbergبر چاپ كتاب غرر اخبار ملوك الفرس ؛ حماسهسرايى در ايران ، دكتر صفا ، چاپ اول ص 99 - 103
( 2 ) - معجم الادبا ج 15 ص 5 - 52 و رجوع شود بطبقات الشافعيهء سبكى ج 4 ص 2 - 3
( 3 ) - وفيات الاعيان چاپ مصر ج 1 ص 475 - 476 ؛ معجم الادبا ج 13 ص 94 - 136