است . نام هرمس و فيثاغورس و سقراط و افلاطون و ارسطو غالبا درين رسائل آمده و نسبت به آنان رعايت بزرگداشت و اكرام شده ليكن قبول مذهب محض ارسطو توسط مؤلّفان اين جماعت صورت عمل نگرفته و حتى بايد گفت جز در منطق آشنايى آنان با ارسطو بيشتر از طريق كتبى مانند اثولوجياى منسوب بارسطو و كتاب التفّاحة « 1 » است نه از طريق عقايد واقعى او و حتى از مشّائين اسلامى مقدّم بر خود هم كمتر چيزى پذيرفتهاند .
القفطى « 2 » رسائل اخوان الصفا را مقالات مشوّقهيى كه فاقد ادلّه و احتجاجات ظاهريست تلقّى كرده و راجع به مصنّفين اين رسالات گفته است كه چون اسم خود را پنهان ميداشتند مردم در باب آنان اختلاف دارند و هركس بطريق حدس چيزى گفته است مثلا برخى گفتهاند كه اين رسالات از يكى از ائمه از نسل على بن ابى طالب است و در اسم اين امام هم اختلاف كردهاند و بعضى آنها را تصنيف يكى از ائمهء معتزله در آغاز كار اين فرقه دانستهاند ولى او خود در كلام ابو حيّان توحيدى كه در حدود 373 در پاسخ ابن سعدان « 3 » وزير صمصام الدوله پسر عضد الدوله گفته بود ، چنين يافت كه نويسندگان اين رسالات ابو سليمان محمد بن معشر البستى « 4 » معروف به المقدسى ؛ و ابو الحسن على بن هارون الزنجانى « 5 » ؛ و ابو احمد المهرجانى « 6 » ؛ و ابو الحسن على بن راميناس العوفى « 7 » ؛ و زيد بن رفاعه بودهاند و اين قوم با يكديگر بصداقت و قدس و طهارت و يكرنگى
هامش
( 1 ) -Livre de la pommeاز كتب منسوب بارسطوست . ترجمهء فارسى آن از افضل الدين كاشانى در دست است .
( 2 ) - اخبار الحكما از ص 58 ببعد
( 3 ) - وى ابو عبد اللّه حسين بن احمد بن سعدان وزير صمصام الدولة بن عضد الدولهء ديلمى است كه از سال 373 بوزارت اين پادشاه منصوب شده بود .
( 4 ) - تتمة صوان الحكمة ص 21 : ابو سليمان محمد بن مسعر البستى و يعرف بالمقدسى . درّة الاخبار و لمعة الانوار چاپ تهران ص 2 : ابو سليمان محمد مشعر البستى المقدسى .
( 5 ) - تتمة ص 21 : ابو الحسن على بى زهرون الريحانى .
( 6 ) - تتمة ص 21 : ابو احمد النهرجورى .
( 7 ) - تتمة ص 64 : الحكيم ابو الحسن على بن رامساس العوفى ، له رسالة لطيفة فى تفسير اقسام -