بسر ميبردند و بين خود مذهبى پديد آوردند و گمان كردند بوسيلهء آن خشنودى خداى را كسب كردهاند و چنين پنداشتند كه شريعت بنادانيها و گمراهيها آلوده شده و براى پاك كردن آن راهى جز فلسفه نيست و اگر فلسفهء يونانى و شريعت عربى را به يكديگر آميزند كمال حاصل خواهد شد و پنجاه رساله در همهء اجزاء فلسفهء علمى و عملى نوشتند و براى آن رسالات فهرستى ترتيب دادند و آنها را رسائل اخوان الصفا ناميدند و نامهاى خويش را پنهان داشتند و رسالهها را ميان كتابفروشان پراگندند و درين رسائل كلمات دينى و امثال شرعى و سخنان محتمل و راههاى دروغ آوردند .
اين رسائل در فنون مختلف و بر طريق اختصار و در آنها خرافات و كنايات و تلفيقات بسيارست . رسائل مذكور بر ابو سليمان منطقى سيستانى عرضه شد و او مخصوصا از باب نزديك كردن فلسفه و اجزاء آن با شريعت بر اخوان اعتراض كرد و اين را غير ممكن دانست از آنروى كه در شريعت چونوچرا نيست و اهل ديانات را مطلقا بفلسفه حاجتى نباشد و حتى توجّه آنان بدين مقولات مايهء انشعاب و باعث تشتّت و افتراق ايشان مىگردد . »
رسائل اخوان الصفا شامل كليهء مسائل علوم منطقى و رياضى و طبيعى و الهى و حكمت عملى است و با دقت در مطالب آنها دريافته مىشود كه نويسندگان اين رسائل پس از تدقيق و امعان نظر در مسائل فوق و با علم وافر به نوشتن آنها دست زده و در بسيارى از موارد بتطبيق عقايد و اصطلاحات فلاسفه با اصطلاحات و اصول دينى و تأويلاتى در آنها مبادرت كردهاند . اين رسائل به چهار قسمت شده است :
1 - رسائل رياضيهء تعليميه شامل چهارده رساله .
2 - رسائل جسمانيهء طبيعيه شامل هفده رساله .
3 - رسائل نفسانيهء عقليه شامل ده رساله .
4 - رسائل ناموسيهء الهيه و شرعيهء دينيه شامل يازده رساله .
هامش
- الموجودات ، و تصانيف لطيفة - كشف الظنون ( طبع استانبول ص 541 ) : رسالة فى تفسير الموجودات ، و تفسيرها لابى الحسن العوفى و هو من اصحاب اخوان الصفا و هى رسالة لطيفة ذكرها الشهر زورى فى تاريخ الحكماء .