حقّ آنست كه آن را از شاعرى از اهالى مغرب يا حدود شام و فلسطين بدانيم كه قصيده را در اوايل قرن هفتم مقارن تأليف كتاب عيون الانباء ( 643 هجرى ) ساخت . ازين قصيده نسخى در كتابخانهاى اسعد استانبول و برلين موجودست و تمام آن در عيون الانباء ( ج 2 ص 16 - 18 ) چاپ شده است .
از شيخ علاوه برين اشعار سيزده قطعهء ديگر عربى در كتاب طبقات الاطّبا نقل شده است و قصيدهء ديگرى بمطلع ذيل :
بربّك ايّها الفلك المدار * اقصد ذا المسير ام اضطرار
در دست است كه در نسخهء موجود در كتابخانهء برلين بابو على نسبت داده شده ليكن ابن ابى اصيبعه « 1 » انتساب آن را بابو على مورد ترديد قرار داده و آن را از ابو على الحسين بن عبد اللّه بن يوسف بن شبل معروف به ابن الشبل بغدادى ( متوفى بسال 474 ) دانسته است .
گويا اشتراك ابن سينا و ابن الشبل در كنيه و اسم و اسم پدر علت چنين اشتباهى شده باشد .
آثار ابو على سينا و آنچه به دو منسوب گرديده بسيارست و بحدود 238 كتاب و رساله و نامه بالغ مىشود و او تنها حكيم بزرگيست كه نزديك بهمهء آثارش باقى مانده و بسيارى از آنها بطبع رسيده و برخى بزبانهاى مختلف ترجمه شده است .
از كتب و رسالات عرفانى و نيز از تفاسير شيخ پيش ازين سخن گفتهايم « 2 » و كتب رياضى و طب و طبيعى او و همچنين كتب فارسى او را بعد ازين مذكور خواهيم داشت و درينجا تنها بذكر آثار مشهور وى در منطق و حكمت مبادرت ميجوييم « 3 » :
الاشارات و التنبيهات حاوى خلاصهء جامعى از مقاصد شيخ در حكمت است كه در منطق و علم طبيعى و الهى نوشته و از مهمترين شروح آن شرح خواجه نصير الدين طوسى ( م . 672 ) بنام حلّ مشكلات الاشاراتست .
الانصاف از جملهء بزرگترين كتابهاى شيخ بود و در آن بعد از تحقيق در اقوال
هامش
( 1 ) - طبقات الاطبا ج 1 ص 247
( 2 ) - رجوع شود به همين كتاب صفحات 257 - 258 و 271
( 3 ) - شرح جامعى از تمام آثار حكيم در كتاب جشننامهء ابن سينا تأليف دكتر صفا ، مجلد اول ص 75 - 107 آمده است ، به آنجا مراجعه كنيد .