مشرقيين ( يعنى شارحان كتب ارسطو در بغداد و ممالك شرقى اسلامى ) و مغربيين ( يعنى شارحان كتب ارسطو در اسكندريه و ساير مراكز زبان يونانى ) در شرح حكمت ارسطو ، بانصاف ميان آنان مبادرت كرده بود . ازين كتاب قسمتهايى باقى مانده است مثل شرح مقالة اللام از كتاب الحروف ارسطو و شرح اثولوجيا منسوب بارسطو و التعليقات على حواشى كتاب النفس لارسطاطاليس .
التعليقات يا ابحاث فى الحكمة شامل منطق و طبيعيات و الهيات .
رسالة الحدود شامل هفتاد اصطلاح در اقسام فلسفه .
الحكمة العروضية كه ابو على سينا آن را در بيست و يكسالگى باسم ابو الحسين احمد ابن عبد اللّه العروضى همسايهء خود در بخارا نوشت .
الحكمة المشرقية يا الفلسفة المشرقية كه منطق آن در دست است و بانضمام مجموعهء اشعار عربى شيخ در قاهره طبع شده .
كتاب الشفا مهمترين كتاب ابن سينا در حكمت و شامل چهار قسمت منطق و طبيعيات و رياضيات و الهياتست و هريك ازين قسمتها خود بفنون و مقالات و فصولى تقسيم مىشود و از آن يا اجزائش ترجمههايى بعبرى و آلمانى و لاتين و فرانسوى و فارسى در دست است .
عيون الحكمة در منطق و طبيعى و الهى كه امام فخر رازى حكيم مشهور قرن ششم و آغاز قرن هفتم آن را شرح كرده است .
المباحثات مجموعهييست از جوابهاى شيخ بر سؤالاتى كه غالب آنها از شاگرد او بهمنيار بن مرزبان و باقى از ابو منصور بن زيله و غيره است و به همين سبب درين كتاب از مطالب متفرّق فلسفى بحث شده است .
كتاب النجاة خلاصهييست از شفا كه شيخ ترتيب داده و بدين سبب حاوى خلاصهء جامعى از اطلاعات و عقايد شيخ در منطق و فلسفه است . قسمت رياضى اين كتاب را ابو عبيد عبد الواحد بن محمد جوزجانى شاگرد شيخ از قسمت رياضى كتاب الشفا تلخيص كرده و بر آن افزوده است .
احوال النفس با كتاب حال المعاد يا رسالة فى علم النفس - اختلاف الناس فى امر
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 315
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٣١٥