و احترام علما و ادباست و غالب كتب رجال هم ناطق به همين حقيقت است .
پادشاهان ايرانى اين عهد غالبا مردمى دانشمند و دانشدوست بودند و وزراء آنان نيز كمتر از حليهء علم و ادب عارى و بيشتر از مشاهير علما و بلغاء عصر خود محسوب مىشدهاند مانند ابن العميد و صاحب بن عباد و المهلبى و شاپور بن اردشير و ابن سعدان و ابو على بن سينا كه همه از وزراء مشهور آل بويه و هريك در يكى از فنون و علوم سرآمد اقران بودهاند و مانند بلعمى و جيهانى و عتبى در دولت سامانى و ابو الحسن السهلى ( يا السهيلى ) در دولت خوارزمشاهان كه چراغهاى درخشندهء علم و ادب در مشرق محسوب مىشدند و همين حال را در غالب شاهان نيز مىتوان مشاهده كرد چنان كه از ميان پادشاهان بويى ، عضد الدوله و عز الدوله ابو منصور بختيار ، و تاج الدوله پسر عضد الدوله علاوه بر تشويق علما و ادبا خود هم از علم و ادب اطلاعات وافر داشتهاند .
رواج كتب
از خوشبختيهاى علماى اين عصر رواج كتب و وجود مقدار زيادى از آنها در بازارهاى ورّاقان ( كتابفروشان ) هرشهر بود .
بعضى از بازارهاى ورّاقان مثل بازار بغداد علاوه بر آنكه محل تمركز كتب بسيار از انواع مختلف بود محلى هم براى اجتماع علما و حكما و بحث و نظر آنها بوده است و از آن جمله اجتماعى است از ابو سليمان منطقى سجستانى و فلاسفهء معروف بغداد كه در بازار ورّاقان بغداد نزديك دروازهء بصره تشكيل ميدادند و اشخاص مشهورى مانند ابو زكرياى صيمرى و ابو الفتح نوشجانى و ابو بكر قومسى و يحيى بن عدى و جز آنان در آن اجتماع مىنمودند و ببحث و نظر و تحقيق در مسائل مختلف فلسفى مبادرت ميكردند و ابو حيّان توحيدى اشاراتى باينگونه اجتماعات در كتاب خود بنام المقابسات دارد .
كتابخانها
در اين قرن در هريك از جوامع بزرگ كتابخانهيى موجود بود كه كتب آنها از راه وقف بدست ميآمد و مخصوصا پادشاهان را بجمع كتب و تشكيل كتابخانهاى بزرگ ولع شديد بود چنان كه در بغداد و رى و بخارا و غيره خلفا و پادشاهان بويى و سامانى كتابخانهاى عظيم داشتند . در مغرب هم خلفاى اموى اندلس و خليفهء فاطمى مصر كتابخانهاى بزرگ