از علل عمدهء رواج زبان عربى ميان ايرانيان و تأثير آن در لهجات ايرانى يكى آنست كه اين زبان با تسلّط اسلام جاى لهجهء پهلوى را گرفت به اين معنى كه در مراجع دينى ( براى مسلمانان ) و سياسى متداول گشت و كسانى كه قصد ورود در امور سياسى و اجتماعى داشتند ميبايست اين زبان را فراگيرند و از رموز تكلّم و كتابت آن آگهى يابند . به همين سبب اندكاندك زبان عربى در ميان ايرانيان رواج يافت . در همين حال گروه بزرگى از ايرانيان شروع بنويسندگى و شاعرى به زبان عربى كردند و با اين مقدمات در همان حال كه لهجات محلى بقوّت خود باقى بود و لهجه و خط پهلوى تدريجا راه فراموشى ميسپرد زبان و خط عربى توسعه و رواج مىيافت و در ميان ايرانيان معمول ميگشت . از طرف ديگر چون علوم اسلامى اعم از علوم دينى و ادبى و عقلى همه به زبان عربى تدوين شد براى آموختن اين علوم همواره زبان عربى مورد حاجت بود و اين خود وسيلهء بزرگى در ترويج زبان عربى در ايران گشت على الخصوص از وقتى كه مدارس در ايران پديد آمد و جز علوم دينى و ادبى چيزى در آنها تدريس نشد . از علل ديگر تأثير زبان عربى در لهجات ايرانى لشكركشيهاى تازيان در ايران و توقف سربازان عرب در نواحى مختلف اين كشور و آميختن آنان با ايرانيانست و ديگر مهاجرتهايى كه بعضى از قبايل عرب بايران كرده و در برخى از نواحى اين كشور على الخصوص نواحى مركزى و شرقى آن سكونت اختيار نموده و با ايرانيان آميزش يافتهاند .
از قرن ششم ببعد بر اثر توجّه نويسندگان و مترسلان ايرانى بنثر مصنوع استعمال مفردات و تركيبات عربى در نثر فارسى بشدت رواج يافت و همين كار در نزد شاعران نيز كموبيش معمول شد . بر اثر اين توجّه بسيارى از كلمات و عبارات غير لازم عربى به زبان ادبى و از آن بلهجات محلى ايرانى راه يافت .
استعمال خط عربى
از وقتى كه زبان عربى با سپاهيان عرب بايران نفوذ كرد خط عربى نيز با آن همراه بود . خط عربى به نحوى كه در دورهء اسلامى معمول بود در زمانى قريب باسلام از دو قوم اخذ شد .
نخست از قوم نبطى در جانب حوران و دوم از سريانيان از طريق حيره ( نزديك كوفه ) .