گرفت و پس از فراهم كردن مقدّمات خود را به عكّا رسانيد و به محضر بهاء اللّه راه يافت . بهاء با ادب او را پذيرفت و نزد خود نشانيد و ضمن گفتگو با اين مرد انگليسى گفت : « . . . الحمد للّه كه فائز شدى . . . تو آمدهيى كه اين مسجون منفّى « 1 » را ببينى . . . ما بهجز صلاح عالم و فلاح امم غرضى نداريم ، ولى مردم با ما مثل مفسدين كه شايستهء حبس و طرد باشند رفتار مىكنند . . . تمام ملل بايد كه صاحب يك مذهب شوند ، و جميع مردم با هم برادر گردند ، روابط دوستى و اتّحاد ما بين فرزندان انسان بايد مستحكم شود و همينطور خواهد شد ، اين نزاعهاى بىثمر ، اين جنگهاى مخرّب همه بر طرف خواهد شد و « صلح اكبر » بهجاى آنها برقرار خواهد گرديد . . .
شما نيز در اروپا محتاج به همين نيستيد ؟ همين نيست كه حضرت عيسى خبر داده است ؟ پادشاهان و حكّام ، اموال و خزاين شما را بهجاى اين كه صرف اصلاح بلاد و آسايش عباد نمايند ، همه را در راه تخريب نوع بشر صرف مىكنند . . . اين نزاعها و جنگها و خونريزىها و اختلافات بايد تمام بشود و تمام مردم مانند يك خانواده با هم زيست كنند . . . نبايد شخص فخر كند كه وطن خود را دوست دارد ، بلكه بايد فخر كند كه نوع بشر را دوست مىدارد . . . » « 2 » .
براون پس از مراجعت به انگلستان براى آنكه از اصول عقايد و افكار فرقهء بابيّه اطّلاعات كافى كسب كند ، همواره در تلاش و تكاپو بود تا اينكه خبر يافت كنت دوگوبينو در سنوات 1271 - 1274 هجرى به عنوان وزير مختار ، از جانب دولت فرانسه در تهران اقامت داشته و به حكم دانشپژوهى ، غالب اوقات خود را صرف تحصيل اطّلاعات از طريقهء جديد بابيّه مىنموده ، نتيجهء بررسىهاى اين مرد ، دو اثر پرقيمت بود : « يكى فصل مبسوط نفيسى است كه در كتاب : « مذاهب و فلسفه در آسياى وسطى » مندرج ساخته . . . و اين يكى از مهمّترين اسنادى است كه براى تاريخ بابيّه دورهء اولى اكنون در دست است ، ديگر مجموعهء كوچك ولى خيلى مهمّ از كتب بابيّه كه در زمان اقامت خود در تهران جمع كرده و همراه خود به پاريس آورده و اين كتب بعد از فوت كنت دوگوبينو به طور حرّاج در پاريس در سنهء 1301
هامش
( 1 ) . يعنى زندانى تبعيد شده .
( 2 ) . نقطة الكاف ( در تاريخ ظهور باب ) - تأليف حاجى ميرزا جانى كاشانى مقتول به سال 1268 هجرى ، به اهتمام ادوارد براون ، ص ىّ ( مقدّمه ) .