زانكه نالايق بُوَد كار جوان از مرد پير * موسم پيرى رسيد ايدل جوانى ترك گير
ابن يمين در بعضى از قطعات و اشعار خود از گويندگان نامى ايران چون فردوسى و سعدى و ديگران نام برده است ، از آثارش پيداست كه نسبت به حكيم ابو القاسم فردوسى احترامى تمام قائل بوده است :
سكهاى كاندر سخن فردوسى طوسى نشاند * كافرم گر هيچكس از زُمرهء فُرسى نشاند
اول از بالاى كرسى بر زمين آمد سخن * او سخن را باز بالا برد و بر كرسى نشاند « 1 »
دهخدا در لغتنامهء خود ضمن شرح حال ابن يمين مىنويسد : « نسخه كامل ديوان او در كتابخانهء سلطنتى ايران موجود است نسخه ديگرى كه نگارنده با حدس و قياس تصحيح كرده ، در كتابخانه مجلس ملى هست ، لكن غزليات نسخه دوّم با غزلهاى ابن يمين ديگرى كه مردى صوفى مشرب ولى عامى محض بوده ، ممزوج است و من در حاشيه هريك غزلهاى اصلى و الحاق را معلوم كردهام . » « 2 »
ابن يمين پس از عمرى طولانى در هشتاد و چندسالگى ، در زادگاهش ، پس از سرودن اين رباعى در سال 769 درگذشت .
مَنگَر كه دل ابن يمين پرخون شد * بنگر كه ازين سراى فانى چون شد
مصحف به كف و روى بره چشم به دوست * با پيك اجل خندهزنان بيرون شد « 3 »
نمونهيى از نثر ابن يمين
منشور قضاء
« چون خالق ذو الجلال و مبدع بر كمال ، تقدّست اسماؤه و عمّت نعماؤه به فضل شامل و لطف كامل اهل هردورى و خلق هر طورى را به مزيد عوارف و فواضل عواطف مخصوص گرداند ، صاحب دولتى را كه ذات
هامش
( 1 ) . در تنظيم مطالب مربوطه به زندگى و آثار ابن يمين غير از مطالعه و بررسى ديوان او به اهتمام حسينعلى باستانى راد از منابع زير نيز سود جستهام .
( 2 ) . دكتر رضازاده شفق ، تاريخ ادبيات ايران ، صفحه 318 به بعد .
( 3 ) . لغتنامه دهخدا ، آ - ابو سعد . صفحه 364 .