نمايندگان فرهنگ و ادبيات در اين دوره
خواجه رشيد الدين فضل الله همدانى
رشيد الدين فضل الله همدانى ( 645 - 718 ه ) در دوران جوانى به فراگرفتن دانشهاى مختلف ، خاصه علم طب پرداخت و بهعنوان پزشك ، در عهد آباقا خان وارد دستگاه ايلخانان گرديد ، وى از بركت نبوغ و استعدادى كه داشت در مدارج ترقى به مقام وزارت غازان خان رسيد ، بايد او را از وزرا و مستوفيان و رجال معروف علم و سياست در عهد ايلخانان مغول به شمار آورد . او به فرمان غازان خان ، مأمور تنظيم تاريخى از مغول گرديد ، پس از درگذشت غازان خان ، الجايتو وى را بر آن داشت كه كتاب خويش را تبديل به يك تاريخ عمومى مفصل نموده ، نام آن را جامع التواريخ بگذارد . كتاب جامع التواريخ بااينكه از نفوذ كلمات و اصطلاحات مغولى بر كنار نمانده ، از جهت سادگى و روانى كلام ، اثرى شايان دقت است .
اين كتاب به دستيارى دانشوران ايرانى و غير ايرانى مانند : دانشمندان چينى ، تبتى و ايغورى و فرنگى و يهود كه در دربار سلطانيه ، اقامت داشتند ، نوشته شده است . علاوهبر اين ، خواجه ، آثار ديگرى چون مفتاح التفاسير و رسالهء سلطانيه و لطايف الحقايق و بيان الحقايق و غيره از خود به يادگار گذاشت . گذشته از كتابهاى سابق الذكر ، از مجموعهء نامههايى كه از او باقى است ، مىتوان به بسيارى از خصوصيات سياسى ، ادارى و اجتماعى آن دوران پىبرد .
مخالفانش او را از قوم يهود شمردند و غازان خان بعد از قتل صدر جهان زنجانى ، وى را با شركت خواجه سعد الدين محمد آوجى به وزارت خويش برگزيد و سلطان محمد خدابنده نيز او و خواجه عليشاه گيلانى را در وزارت خويش شريك كرد ؛ در دوران سلطنت ابو سعيد بهادر خان كه پادشاهى جوان و كمتجربه بود ، خواجه عليشاه و همدستان او ، رشيد الدين فضل الله و پسرش را متهم به زهر دادن الجايتو نمودند ؛ به همين جهت ابو سعيد ، نخست خواجه ابراهيم را پيش چشم پدر گردن زد ، سپس خواجه رشيد الدين پير را ( 718 ه ) هلاك كردند و خاندان و خواستههاى او را به باد فنا دادند .
خواجه رشيد الدين فضل الله ، در دوران قدرت ، آثار خير فراوان از جمله ربع رشيدى را در تبريز بنا نهاد و كتاب عظيم جامع التواريخ را با استمداد از فضلا و دانشمندان زمان