تَعْوِيل : اعتماد و اتّكال نمودن به ديگرى در هر چيزى كه دشوار و سنگين است و از اين معنى واژه عَوْل - است يعنى كار ناهنجار .
ويله و عَوْلَهُ : واى و شيون بر او .
عِيَال : مفردش عِيل - است يعنى چيزى سنگين .
عَالَهُ : سنگينى و فشار زندگى را تحمّل كرد و از اين معنى است سخن پيامبر ( ص ) كه :
ابدأ بنفسك ثمّ به من تعول » « 1 » .
أَعَالَ : اهل و عيالش زياد شد .
عيل
: آيه : (
وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً
- 28 / توبه ) اگر از فقر مىترسيد عَالَ الرّجل : وقتى است كه فقير و بينوا شود .
عَالَ ، يَعِيلُ ، عَيْلَة : اسمش - عَائِل - است يعنى درويش و نيازمند شد و امّا - اعال - وقتى است كه خانواده كسى و ياران و فرزندانش زياد شود ( از عال - يعول - واوى است ) . و آيه : (
وَ وَجَدَكَ عائِلًا
فَأَغْنى - 8 / ضحى ) يعنى فقر نفس را از تو دور كرد و براى تو بزرگترين توانگرى ، و بى نيازى و غنى را قرار داد و از همين معنى است كه پيامبر عليه السّلام فرمود :
« الغنى ، غنى النّفس » .
( توانگرى و بى نيازى حقيقى بى نياز بودن نفس و جان از غير خدا است ، و اين
هامش
( 1 ) تمام حديث فوق چنين است : « ابدأ بنفسك فتصدّق عليها فانّ فضّل شىء فلاهك فان فضل شىء عن اهلك فلذى قرابتك فهكذا ابدا عن تعول » هزينه و بخشش را از خويش آغاز كن و صرف كن اگر فزون آمد به كسان خود اگر از آن هم فزونتر بود به خويشاوندانت و همچنين به كسى كه به او اعتماد دارى ، و از عيال خويش آغاز كن .