شروع به رشد كرده .
عَفَوْتُ عنه : قصد از بين بردن گناهش نمودم كه از انجام آن برگردد در اين عبارت مفعول در حقيقت حذف شده است و حرف ( عن ) متعلّق به مضمر است پس - عَفْو : دور شدن از گناه است .
گفت : (
فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ
- 40 / شورى ) (
وَ أَنْ تَعْفُوا
أَقْرَبُ لِلتَّقْوى - 237 / بقره ) (
ثُمَّ عَفَوْنا
عَنْكُمْ - 52 / بقره ) (
إِنْ نَعْفُ
عَنْ طائِفَةٍ مِنْكُمْ - 66 / توبه ) (
فَاعْفُ
عَنْهُمْ - 195 / آل عمران ) (
خُذِ الْعَفْوَ
- 199 / اعراف ) يعنى آن چيزى كه خواستن ، و گرفتنش آسان است « 1 » . گفته شده معنايش گرفتن بخششها و زيادى نفقه از مردم است .
و آيه : (
وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ
- 219 / بقره ) يعنى : چيزى كه انفاقش آسان است . در عبارت - أعطى عَفْواً - عفو مصدرى - است در موضع حال يعنى در حالى بخشيد و عطا كرد كه خود قصد دريافت كردن مال را داشت و خواهندهء آن بود ، اشاره
هامش
( 1 ) « عفو » نقطهء مقابل - جحد - است ، آيه يعنى بر آنها ( آسان گير ) و به ( نيكى امر كن ) و از ( جاهلان اعراض كن ) . امير المؤمنين على ( ع ) مكارم اخلاق را ده خصلت مىداند كه با سه قسمت آيه فوق تطابق دارد مكارم الاخلاق عشر خصال : ( الحيا - الحلم - الصّبر ) و ( السّخا - اداء الامانة - الصّدق - الشّجاعة ) و التّواضع - الشّكر - الغيرة ) .
زمخشرى در تفسير اين آيه مىنويسد : و عن جعفر الصّادق ( ع ) : امر اللَّه نبيّه عليه الصّلاة و السّلام بمكارم الاخلاق و ليس فى القرآن آية اجمع المكارم الاخلاق منها : از امام جعفر صادق روايت شده است كه خداوند پيامبرش ( ص ) را به مكارم اخلاق فرمان داد و در قرآن آيهاى جامعتر از اين آيه در مكارم اخلاق نيست ، شاعرى گويد :خذى العفو منّى تستديمى مودّتى * و لا تنطقى فى سورتى حين اغضببر من آسان گير تا دوستيم را ادامه داده باشى و در وقت خشمگينى من در باره شدّتم با من صحبت مكن . ( كشّاف 2 / 190 ) .