ما عَدَا كذا : در مورد استثناء به كار مىرود ، در آيه : (
إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ
الدُّنْيا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى - 42 / انفال ) يعنى كنار و جانبى دور ، و در گذشته از قرب و نزديكى .
عذب
: ماءٌ عَذْبٌ : آبى پاك و خنك .
در آيه گفت : (
هذا عَذْبٌ فُراتٌ
- 53 / فرقان ) .
أَعْذَبَ القومُ : آبشخور و آبشان شيرين و پاكيزه شد .
عَذَاب : گرسنگى سخت و شديد . عَذَّبَهُ تَعْذِيباً : حبسش را در عذاب زياد كرد ، گفت : (
لَأُعَذِّبَنَّهُ
عَذاباً شَدِيداً - 21 / نمل ) .
(
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ
وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ - 33 / انفال ) :
به عذابى كه آنها را از ريشه براندازد و نابود كند گرفتارشان نمىكند يعنى ( آنگاه كه تو در ميان ايشان هستى خدا عذابشان نمىكند و زمانى هم كه در حال استغفار و طلب آمرزشند عذابشان نمىكنند ) . و آيه : (
وَ ما لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ
اللَّهُ - 34 / انفال ) يعنى با شمشير عذابشان نمىكند ( عذاب دنيائى ) و در آيات : (
وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ
- 15 / اسراء ) (
وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
- 138 / شعراء ) (
وَ لَهُمْ عَذابٌ واصِبٌ
- 9 / صافّات ) « 1 » (
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
- 10 / بقره ) (
وَ أَنَّ عَذابِي
هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ - 50 / حجر ) در اصل معنى - عذاب - اختلاف شده است ، بعضى گفتهاند معنى آن از عبارتى است كه مىگويند : عَذَبَ الرّجلُ : در وقتى كه كسى خور و خواب را ترك كند و او را - عَاذِبٌ و عَذُوبٌ - گويند .
هامش
( 1 ) در باره شياطين است كه عذابى پيوسته و دائمى است .