جنس خود در آيه : (
عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ
- 112 / انعام ) .
2 - دشمنى و عداوتى كه از روى قصد نباشد بلكه حالتى به او دست مىدهد كه اذيّت مىشود همانگونه كه از دشمنان مورد اذيّت و آزار قرار مىگيرد ، مثل آيه : (
فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ
- 77 / شعراء ) « 1 » .
و آيهاى در بارهء اولاد كه مىگويد : (
عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ
- 14 / تغابن ) « 2 » و از معنى - عَدْو - يعنى دويدن ، مىگويند :
فَعَادَى عِدَاءً بين ثور و نعجة : ( ميان ميش و گاو به سختى دويد ) . يعنى يكى از آنها بدنبال ديگر دويد .
تَعَادَتِ المواشي : بعضى از چهارپايان بدنبال بعضى ديگر دويدند . رأيت عِدَاءَ القومِ :
كسانى كه جزء رجّالهها و مردمان فرومايه بشمار مىروند . اعتِدَاء : تجاوز كردن از حقّ ، گفت :
(
وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا
- 231 / بقره ) « 3 » (
وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ
حُدُودَهُ - 14 / نساء ) (
اعْتَدَوْا
مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ - 65 / بقره ) تعدى و نافرمانى يهوديان در روز شنبه براى اين بود كه راهى براى حلال شمردن صيد ماهيان اتّخاذ كرده بودند و آنها را مىگرفتند .
گفت : (
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها
- 129 / بقره ) (
فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ
- 7 / مؤمنون )
هامش
( 1 ) سخن حضرت ابراهيم است به بت پرستان كه مىگويد آنها ، يعنى بتها دشمنند بجز پروردگار عالميان كه مرا آفريده و هم او هدايتم مىكند آبم مىدهد و در بيمارى شفايم مىبخشد يعنى هر چند كه بتها جمادند و قصد دشمنى ندارند ولى پرستش آنها حالتى است كه دشمنى ايجاد مىكند .
( 2 ) تمام آيه چنين است مىگويد : بعضى از زنان و فرزندانتان بدون قصد و هدف شما را اذيّت مىكنند و دشمن مىشوند از آنها بر حذر باشيد و اگر از آنها در گذريد و چشم پوشى كنيد و آنها را ببخشيد خداوند آمرزنده و رحيم است .
( 3 ) همسران مطلّقه را براى زيان رساندن به آنها نگه مداريد كه به آنها ستم كنيد .