(
وَ الصَّابِرِينَ وَ الصَّابِراتِ
- 35 / احزاب ) روزه هم - صَبْر - ناميده شده . براى اينكه روزه نوعى خويشتندارى و خوددارى است .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
« صيام شهر الصّبر و ثلاثة ايّام فى كلّ شهر يذهب و حر الصّدر » .
( روزه ماه رمضان و سه روز در هر ماه حقد و كينه دل را از بين مىبرد ) .
و آيه : (
فَما أَصْبَرَهُمْ
عَلَى النَّارِ - 175 / بقره ) ، ابو عبيدة در بارهء آيه اخير مىگويد :
واژهاى است در معنى جرأت و جسارت ، او به سخن عربى بدوى و اصيل استدلال نموده است كه به خصمش گفت ما أصبرك على اللّه : ( يعنى وقتى كه تو جرأت به ارتكاب آن كار دارى ، چقدر صبرت بر عذاب خدا زياد است .
و بر اين اساس سخن كسى است كه مىگويد : ما ابقاهم على النّار چقدر بر آتش عذاب پايدارشان كرد ، و همچنين سخن كسى است كه مىگويد : ما اعملهم به عمل اهل النّار : چقدر عملشان به عمل دوزخيان شبيه است . و اين در حالى است كه كسى به صبر توصيف شود و به اعتبار بيننده ، در حقيقت صبر و شكيبائى نداشته باشد و به كار بردن فعل تعجّب و شگفتى در آيهء فوق به اعتبار خلق و مخلوق است نه به اعتبار خالق .
خداى تعالى گويد : (
اصْبِرُوا
وَ صابِرُوا - 200 / آل عمران ) يعنى نفس خويشتن بر عبادت شكيبا داريد و با هوسهاتان مبارزه كنيد .
و آيه : (
وَ اصْطَبِرْ
لِعِبادَتِهِ - 65 / مريم ) يعنى با كوششت بردبارى را در عبادت خداى تحمّل كن .
و آيه : (
أُوْلئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا
- 75 / فرقان ) يعنى پاداششان به خاطر صبرى است كه براى رسيدن به خشنودى خدا متحمّل شدهاند .
و آيهء : (
فَصَبْرٌ جَمِيلٌ
- 18 / يوسف ) معنايش . امر و تشويق بر آن است « 1 » .
صَبُور : كسى است كه بر شكيبائى ، قادر و توانا است .
صَبَّار : وقتى گفته مىشود كه نوعى سختى و مجاهدت در كار باشد .
هامش
( 1 )فَصَبْرٌ جَمِيلٌ- سخن حضرت يعقوب به برادران حضرت يوسف است كه مىگويد : نفس شما كار زشت .