و هوسهائى است كه نيازى به آنها نيست و كار بدن هم بدون آنها مختلّ نمىشود .
در صفت بهشت مىگويد : (
وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي
أَنْفُسُكُمْ - 31 / فصّلت ) ( در بهشت آنچه را كه بخواهيد و طلب كنيد داريد ) (
فِي مَا اشْتَهَتْ
أَنْفُسُهُمْ - 102 / فصّلت ) مرد هوسناك را هم - رجل شَهْوَان و شَهَوَانِيّ - گويند .
شىء شَهِيٌّ : هر چيز هوس انگيز .
شوب
: الشَّوْب يعنى آميزش و آميختگى .
در آيه : (
لَشَوْباً
مِنْ حَمِيمٍ - 67 / صافّات ) ( دوزخيان را آميختهاى از آب سوزان و چركابه است ) .
عسل هم - شَوْب - ناميده شده يا از اين جهت كه براى شربتها با مايعات ممزوج مىشود و يا از اينكه با موم مخلوط است .
ما عنده شوب و لا روب « 1 » : شير و عسلى ندارد .
هامش
ابو منصور ازهرى در ذيل اين حديث مىگويد بايستى واژه - شهوت - منصوب خوانده شود و حرف ( و ) به معنى ( مع ) است گوئى كه پيامبر فرموده است چيزى كه بر شما بيشتر بيم دارم رياكارى يا پنهانكارى در شهوت و گناهان است كه خود را به ترك گناهان نشان مىدهد در حالى كه آنها را در دلش مخفى و پنهان مىدارد . در مورد رياء - گفتهاند رياء عمل و كارى است كه پيدا و ظاهر است و شهوت پنهانى هم دوست داشتن آگاهى مردم بر عمل است . ( تهذيب اللّغه النّهاية - لسان ) .
( 1 ) اين ضرب المثل در مورد كسى است كه از عيب و نقص برى باشد و در خريد و فروش هم در مورد بى عيب بودن اجناس گفته مىشود .
ابن اعرابى مىگويد : الشّوب يعنى مشوب و درهم آميخته و روب - همان - رايب - يعنى شير با آب آميخته است چون اين هر دو آميختگى نقص و عيب است و لذا به كسى كه بدون عيب است مىگويند - ما عنده شوب و لا روب .
( مجمع الامثال 2 / 291 ) .