يا اينست كه - شَهِيد و شُهَدَاء - در حالت شهادت تمام آنچه را كه از نعمتها براى آنها آماده است مشاهده مىكنند يا بخاطر اينست كه ارواحشان در پيشگاه خداى حاضر مىشوند و گواه بر آنها هستند « 1 » چنان كه گفت : (
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً
- 19 / حديد ) و بر اين معنى آيات زير دلالت دارد كه : (
وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ
- 3 / بروج ) .
(
شاهِدٍ
وَ مَشْهُودٍ - 3 / بروج ) گفتهاند - مَشْهُود - روز جمعه و روز عرفه و روز قيامت است و شَاهد در آيهء اخير هر كسى است كه در آن روز حاضر مىشود .
و نيز گفته شده (
يَوْمٌ مَشْهُودٌ
- 103 / هود ) يعنى روزى كه مشاهده مىشود و خبر از وقوع حتمى قيامت آن روز است .
التَّشَهُّد : گفتن - أشهد ان لا إله الّا اللّه و اشهد انّ محمّدا رسول اللّه - است و در عرف سخن تشهّد اسمى است براى تحيّاتى كه در نمازها خوانده شده و براى ذكرى است كه در آنها خوانده مىشود .
هامش
( 1 ) نام شهيد و شهادت در احاديث هم همانند قرآن تكرار شده است كه معانى آنها بقرار زير است :
1 - شهيد در اصل كسى است كه در راه خدا و با مجاهدت در راه او كشته مىشود .
2 - اطلاق نام شهيد به چنان كسى بخاطر اينست كه خداوند ، و فرشتگان بهنگام شهادت به بهشتى بودن او گواهى مىدهند .
3 - بخاطر اينكه شهيد زنده است و نمرده است گوئى كه شاهد است و مىبيند يعنى هميشه حاضر است .
4 - براى اينكه فرشتگان رحمت به گاه شهادت بر او شاهدند و حاضرند .
5 - يا براى قيام او در راه شهادت و گواهى بر حقّ در امر خداى است كه در آن راه سر باخته و كشته شده است .
6 - و نيز گفته شده اطلاق واژه شهيد به چنان كسى براى اينست كه شهيد ، شكوه و كرامتى را كه خداوند در شهادت قرار داده است مشاهده مىكند .
7 - نام شهيد براى به خاك افتادن او است زيرا يكى از نامهاى زمين مشاهده است . ( النّهايه 2 / 513 مقاييس اللّغه 3 / 321 ) بديهى است اين معانى از سه معنى است كه راغب رحمه اللّه ذكر كرده است .