(
إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ
قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ - 131 / بقره ) و (
إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ
- 19 / آل عمران ) و (
تَوَفَّنِي مُسْلِماً
- 101 / يوسف ) يعنى : مرا از كسانى قرار ده كه براى رضاى تو فرمانبردارند و نيز جايز است كه معنيش اين باشد كه مرا از بندگى و اسارت شيطان در امان نگهدار ، آنچنان كه شيطان گفت و استثناء كرد :
(
لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ
- 40 / حجر ) و (
إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ
- 81 / نحل ) يعنى : كسانى كه فرمانبردار و مطيع حقّند و به آن اقرار دارند .
و (
يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا
- 44 / مائده ) يعنى پيامبرانى كه اولى العزم نيستند مطيع و فرمانبردار پيامبران اولى العزمى كه به امر خدا هدايت شدهاند و شريعتهايى آوردهاند شدهاند .
السُّلَّم : يعنى نردبان كه به وسيله آن به مكانهاى مرتفع مىرسند و اميد سلامتى در آن مىرود ، سپس اين واژه ، اسمى شده است براى هر وسيلهاى كه به چيزى رفيع و بلند برساند ، مثل واژه سبب .
خداى تعالى گويد : (
أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ
- 38 / طور ) و (
أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ
- 35 / انعام ) شاعر گويد :
و لو نال اسباب السّماء بسلّم .
( هر چند كه با نردبان و وسايل آسمان را بدست آورد ) « 1 » .
هامش
( 1 ) شعر از زهير بن ابى سلمى است مىگويد :و من هاب اسباب المنايا ينلنه * و ان يرق اسباب السماء بسلّميعنى : كسى كه از جنگ و امورى كه به مرگها منتهى مىشود ترسيد مرگها او را فرا مىگيرند هر چند كه با وسايل آسمان رو بالا روند و بزرگى و شكوهى داشته باشند .
2 -و من يجعل المعروف فى غير اهله * يكن حمده ذمّا عليه و يندمو كسى كه نيكى و خوبى را در جاى خودش به كار نبرد و به غير اهلش خوبى كند به جاى ستايش و حمد مذمّت مىبيند و پشيمان مىشود .
3 -و من يغترب يحسب عدوا صديقه * و من لا يكرم نفسه لا يكرمو كسى كه در غربت است دشمن را دوست خود مىپندارد زيرا كه او را نيازموده و كسى كه خود را با عزّت نفس و كرامت گرامى نداشت ديگران گراميش نمىدارند .