ديگر را به همان ظرافت و دقت جلوهگر مىكردند . صحافى در اين دوره نيز مانند عصر تيمورى با رعايت رموز فنى به دست متخصصين زبردست صورت مىگرفت ، ابداع مهمى كه در عصر شاه طهماسب باب و معمول شد ، جلدهاى نقاشى شده و لعابدار بود ، جلد اين كتابها از چرم و گاه از مقواى نرم بود كه ورقه نازكى از لعاب و سپس لاك روى آن مىكشيدند .
از اواخر قرن نهم هجرى ( قرن 16 ميلادى ) در ساختن كتب مصور و هنر مينياتور - سازى و نقاشى كتابهاى خطى بر خلاف سابق آثار سستى و انحطاط آشكار مىشود و ديگر استاد ممتازى در اين رشتهها ظهور نكرد . » « 1 »
اين بود خلاصهاى از نظريات پروفسور دهبرت هنرشناس انگليسى در پيرامون هنر ايران بعد از اسلام .
آقاى « س . تيوليانف » هنرشناس شوروى ، در پيرامون آثار هنرى قرون وسطاى ايران در مسكو چنين مىنويسد : « از هنرهاى قرون وسطايى ايران بهتر از همه مجموعهء ظروف بدل چينى مشهور رى و كاشان اوايل قرن 13 است ، در اينها تنوع و نفاست شكل و نقشههاى زرنگار عالى با رنگها و نقشههاى لعابى چشم انسان را خيره مىكند . بدل چينيهاى رى ، عاليترين شاهكار سفالگرى قرون وسطاست و ملت ايران حقا مىتواند بدانها ببالد ، نقاشان شوروى و استادان هنر تزئينى و تمام شاگردان موزه به اين آثار ارزش سزاوار مىدهند .
ظرفى به شكل مرغى كه سر زن دارد يك اثر منحصربهفرد است ، ممكن است كه اين مرغ همان سيمرغ افسانهاى ايران باشد . . . از جمله مصنوعات مفرغى بايد از يك گلدان ساخت قرن 14 شيراز كه نقرهكارى شده سخن گفت ، علاوهبراين قاليهاى ايران ، بهخصوص قاليهاى ابريشمى اين سرزمين شهرت جهانى دارد . . . »
فلزكارى
طبق نظريهء دكتر ديماند ، اسلوب تزئينى ساسانى در فلزكارى در دورهء اسلامى نيز مورد توجه هنرمندان بود ؛ و در آثار بعد از اسلام نيز مناظر شكار و صور انسانى به سبك دورهء ساسانى ديده مىشود « ظروف نقره با تصوير حيوانات و طيور ، يك دسته مهم از فلزكارى ساسانى و دورهء بعد از ساسانى را تشكيل مى - دهد . » در بعضى از ظروف ، قلمزنى و حكاكى بيش از برجستهكارى بهكار رفته است - در رشتهء برنزكارى نيز نمونههاى جالبى از سينى ، ابريق ، آبخورى وجود دارد كه روى آن شكل حيوانات و پرندگان ديده مىشود .
هامش
( 1 ) - ر . ك : ميراث ايران ، از ص 226 به بعد . ( نقل به اختصار )