تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 557

مساهمون:

ص٥٥٧

بافندگى بعد از اسلام

به عقيدهء پروفسور پوپ : مهارت و ابتكار ايرانيان در هنر بافندگى سابقه‌اى قديم دارد و شهرت اين هنر در ايران عصر ساسانى به اوج خود رسيد « اما تحول عظيمى كه در دين و سياست ايران روى داد و سلسلهء ساسانى را پايان بخشيد ، اين صنعت را تا حدى تضعيف نمود و بت‌شكنى اسلامى را جايگزين آن ساخت كه نه‌تنها نقشهاى تمثيلى مذهبى ، بلكه هرگونه نمايش موجودات زنده را منع كرد . اما ايرانيان وارث ذخاير هنرى سه هزار ساله بودند ، ايرانيان با دل و جان به كلمات لا إله الا اللّه و محمد رسول اللّه ايمان آوردند ، اما نقش صورت جانوران و پرندگان و انسان را كه از آداب هنرى ايشان بود ، ترك نكردند . خدايان ايرانى جاى خود را به « اللّه » سپردند ، اما روح جاودانى هنر كه ايشان به نقوش و صور دميده بودند ، همچنان دوام يافت . . . از ميان همهء هنرهاى ايران ، قالىبافى در مغرب زمين معروفتر و محبوبتر است . از زمان هانرى هشتم تاكنون جمع‌آورى قالى ايران در اروپا با شوق تمام معمول است . . . نفاست و ارزش يك تخته قالى را هرقدر ظاهر آن جلوه داشته باشد ، در نظر اول نمىتوان معين كرد ، اين هنر از حيث دقتى كه براى آن صرف مىشود و خرج و زحمت و ذوق و سليقه‌اى كه بايد در آن به كار رود ، با گرانبهاترين هنرى كه مىشناسيم برابرى مىكند و به همين سبب براى ادراك ارزش آن بايد كوشش و وقت كافى صرف شود . . . قاليهاى نفيس مانند موسيقى سمفونى از عوامل متعدد مركب است ، از حيث رنگ با هر پردهء نقاشى رقابت مىكند و از حيث قيمت برابر با قصرى است . كسى كه بخواهد قالىشناس باشد ، بايد شوق و كوشش بسيار به كار برد . » از تاريخ صنعت فرش و قالىبافى ايران اطلاعات دقيق در دست نداريم . باستان‌شناسان ضمن حفارى در مصر ، به قاليهاى جالبى برخوردند كه اصل و منشاء آنها روشن نيست و معلوم نيست كه تمام آنها در مصر بافته شده يا از نقاط ديگر نظير عراق و ايران به آن سرزمين برده شده است .

بافندگى ايران در عصر خلفاى بنى اميه

« در همان اوقات كه عهد انحطاط صنعتى ايران است ، از جمله صنايع معروف ايران بافندگى بوده است ، جامه‌هاى پشمى و پرده‌هاى ابريشمى فاخر در شهر فسا و فرشهاى عالى در جهرم و جامه‌هاى حرير و پرند در اصفهان و گلابتون‌دوزى مرغوب در طبرستان و نيشابور و طيلسانهاى خيلى عالى در كرمان و ديبا و فرشهاى نخى و ابريشمى در شوشتر ساخته مىشد و همچنين بلاد ديگر ايران مانند رى و جرجان و قزوين و همدان و خراسان