ابن حوقل ضمن بيان خصوصيات ماوراء النهر مىنويسد : « . . . ويذار شهرى است كه در آنجا پارچههاى نخى و ويذارى مىبافند و اين جامهها . . . اندكى زرد و در نرمى چون خز است و آن را به فارس و عراق و ساير نواحى مىبرند ، بسيار بادوام است و لباس امير و وزير و قاضى و عامى و سپاهى و مقيم خراسان عموما جامهء ويذارى است و آن را از لباسهاى فاخر مىدانند و با پوشيدن آن بر زيبايى خود مىافزايند ، بهاى يك لباس ويذارى از بيست دينار تا دو دينار است و من پنج سال از اين پارچه لباسهاى متعدد پوشيدم . »
صنايع بافندگى در ممالك اسلامى
كتان ، پنبه ابريشم ، قالى
« در دورهء قرون وسطا پارچههاى ساخت ايران شهرت فراوان داشت : پشم ، ابريشم ، پنبه ، كتان و الياف شاهدانه به وسيلهء صنعت - گران آن دوره رشته و بافته مىشد ، در حقيقت ، جهان اسلامى صنعت بافندگى مصر و صنايع پنبه و كتانى هند و ابريشمكارى چين را به ارث برده بود و اين صنايع در آغاز قرون وسطا در ايران نيز رواج يافت .
صنعت بافندگى در مصر تكامل يافته بود و در آنجا بهترين پارچههاى كتانى را تهيه مىكردند ؛ و در ناحيهء دبيق بهترين نوع اين پارچهها ( و محتملا دبيقى ) را مىساختند و گاه براى آنكه به ظرافت و زيبايى آن بيفزايند ، نخهايى از طلا و نقره نيز در آن به كار مىبردند .
از بهترين نوع اين پارچهها ، منديل و عمامه درست مىكردند و از انواع پستتر براى ترسيم نقشههاى جغرافيايى استفاده مىكردند ؛ و كرباس و متقال را نيز براى نقاشى به كار مىبردند .
زيباپوشان آن دوره ، منديلهايى به طول 50 متر از ظريفترين دبيقى بر سر مىنهادند . . .
يك قواره دبيقى در آن دوره در حدود صد دينار ارزش داشت .
در بعضى از بلاد مصر ، قصب « 1 » و دستارهايى مىبافتند كه بسيار ظريف و زيبا بود ، اين نوع پارچه بيشتر به مصرف روسرى ، لباس و چادر زنها مىرسيد . . . »
بهطوريكه ناصر خسرو در سفرنامهء خود مىگويد : عضد الدوله 20 هزار دينار به مصر فرستاد تا از پارچهء بسيار ممتاز و نفيسى كه در شهر تنيس مصر بافته مىشد خريدارى نمايند ، ولى چون پارچهء مزبور براى خليفهء مصر ذخيره شده بود ، فرستادگان پس از چند ماه توقف ، ناگزير به مراجعت گرديدند . در ميان آثار هنرى بافندگان مصرى ، از پارچهاى به نام
( Cameleon )
بوقلمون نام مىبرد كه رنگ آن در ساعات مختلف روز تغيير مىكرد .
از شهر صنعتى تنيس مصر ، سالانه 30 هزار دينار پارچهء سفيد پيراهنى به خارج
هامش
( 1 ) - پارچه ظريف كتانى