است . - تاسيت ، مورخ رومى نوشته است كه قماربازى در ميان قبايل ژرمن بسيار رايج بود و حتى بعضى در قمار بر سر جان خود شرطبندى مىكردند . قوانين كشورهاى مختلف در جلوگيرى از قمار و اينكه چه نوع بازيها عنوان قمار ممنوع دارد متفاوت است ، زمانى بيمه كردن كالاهاى حمل شده با كشتى ، نيز عنوان قمار داشت امروز در بعضى از كشورهاى اروپايى ، داير كردن « كازينو » مجاز است و دولتها سهمى از درآمد آن را مىگيرند . - لاتار يا لاتارى ، نوعى از شرطبندى است كه براى آن بليت مىفروشند و با بيرون آوردن اعدادى از جعبه يا گوى گردندهاى ، شماره يا شمارههاى برنده را تعيين مىكنند .
به موجب قوانين شرعى و مدنى ايران ، قمار و گروبندى باطل است و دعاوى راجع به آن مسموع نخواهد بود و به موجب مادهء 243 قانون مجازات عمومى ، براى كسانى كه علنا مرتكب قمار شوند ، مجازات تعيين شده است . » « 1 »
ملا قطب الدين شيرازى : « ملا قطب الدين شيرازى از علما و دانشمندان روشنضمير بود ، در احوال او نوشتهاند كه : « در شطرنجبازى بسيار ماهر بود و به آن عشق مفرط داشت ، حتى در موقع اعتكاف و عزلت نيز از آن بازى روگردان نبوده است ؛ و در شعبدهبازى يعنى چشمبندى و تردستى نيز كار كرده بود و گاهى در مجالس ، اعمال خارق - العاده از او ديده مىشده است . » « 2 »
ابن يمين ، شاعر خوشقريحه و آزادانديش ، با احاطه و تسلطى كه به بازى شطرنج داشته است ، با طعن و طنز نشان مىدهد كه در دستگاه ديوانى ايران ، همواره مردان صديق ، پاكدامن و صريح اللهجه ، در گوشهء انزوا زيسته ، و كژروان و دورويان ، با تملق و مداهنه ، مُجالس و معاشر شاه و ارباب قدرت بودهاند :
اندرين ايام هر كو ، همچو فرزين كرهروست * دارد از منصب چو فرزين خانه در پهلوى شاه
آنكه تا بودست چون رخ راسترو بودست و هست * دائما در گوشهاى محروم و دور از روى شاه
استادان معروف شطرنج
بهطورىكه ابن نديم در كتاب الفهرست نوشته ، ابو بكر مولى كه اديبى ظريف و نويسندهاى عاليقدر بود و سالها نديم راضى ، مكتفى و مقتدر بوده است ( در بازى شطرنج در زمان خود ماهرتر از هركس بود ) ابن نديم در جاى ديگر نام كسانى را كه در بازى شطرنج مهارت داشته و
هامش
( 1 ) - ر . ك : دايرة المعارف فارسى ، ج 2 ، بخش اول ، ص 2081 .
( 2 ) - مجتبى مينوى ، نقد حال ، ص 361 .