به نصيحت او مىگشودند ، ولى مؤثر نيفتاد و عشق و علاقه ، كار خود را كرد و خالقى در راه موسيقى پيش رفت و نام و نشانى كسب نمود ؛ در يكى از جلسات ضمن گفتگو در پيرامون موسيقى ، هدايت از كلنل به نيكى ياد مىكند و مىگويد : « اين مرد مقاصد بزرگى دارد ، افسوس كه محيط مساعد نيست ، براى موسيقى كسى در مملكت ما ارزشى قابل نمىباشد .
مردم چه مىدانند كه بزرگترين فلاسفه ما ، مانند فارابى و ابن سينا در موسيقى كتاب نوشتهاند ، موسيقى در قديم خطى داشته و من در اين موضوع رساله ابجدى نوشتهام . وقتى از سفر فارس به تهران آمدم با دكتر مهدى خان صلحى منتظم الحكما ، كه بهترين شاگرد ميرزا عبد اللّه بود ، هفتهيى دو شب كار مىكردم ، او رديف آوازها را كه از استادش فراگرفته بود ، روى سهتار مىنواخت و من آنها را با خط بينالمللى موسيقى مىنوشتم . اين كار در سال 1301 پايان يافت ، هفت سال طول كشيد و من بهاينترتيب اساس موسيقى ايران را در كتابى محفوظ نگاه داشتم . »
نوازندگان ايرانى در دورهء قاجاريه
به نظر روح اللّه خالقى ، موسيقى در ايران تا اواسط قرن نهم هجرى جنبهء علمى داشته و آثار فارابى و ابن سينا و ارموى ، مؤيد اين حقيقت است ، ولى از آن دوره به بعد اين هنر رو به ضعف نهاد و تأليف شايستهاى درين باب نشد ؛ هنرمندان اين رشته براى آنكه مورد تكفير و تعذيب قرار نگيرند ، در نهان به نوازندگى مىپرداختند ، با اينحال در منابع تاريخى از بعضى از نوازندگان عهد صفويه نظير : حافظ ، احمد قزوينى ، حافظ جلاجل و باخرزى و عدهيى ديگر نام مىبرند .
در زمان كريم خان زند ، شخصى به نام پريخان و در سلطنت فتحعليشاه قاجار نوازندهيى
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 215
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٢١٥