هنرپيشگان و ارباب ذوق و خوانندگان خوشالحان و سازندگان و نوازندگان و رقاصان و شاعران و نديمان و مجلسآرايان و ظرفا و نكتهگويان و جوانان زيبا و خوشاندام به عنوان ساقى شركت مىكردند . خواجه مجدّ الدين مير كلان كسانى را كه در باغ او در هرات براى جشن و شادمانى گرد آمده بودند به تفصيل نام مىبرد : « از خوانندهها : حافظ بصير ، حافظ مير ، حافظ حسن على ، حافظ حاجى ، حافظ سلطان محمود عيشى و شاه محمد خواننده و سيهچه خواننده و حافظ اوبهى و حافظ تربتى و حافظ چراغدان . ( در آن دوره به خوانندگان « حافظ » نيز مىگفتند و مراد از حافظ بصير يعنى حافظ خواننده ) . از سازندهها : استاد حاجى نائى ، استاد قل محمّد عودى ، استاد حسن بلبانى ، استاد على خانقاهى ، استاد محمدى ، استاد حاجى كهستى نائى ، استاد سيد احمد غجكى و استاد على كوچك طنبورى . . . و از جماعت شاعران و نديمان و مجلسآرايان : مولانا بنائى و خواجه آصفى ، و امير شيخم سهيلى و مولانا سيفى بخارى و مولانا كامى و مولانا حسن شاه و مولانا درويش روغنگر مشهدى و مولانا مقبلى و مولانا شوقى ، و مولانا ذوقى و مولانا خلف و مولانا نرگسى . . . و از جمله ظرفاء : مير سربرهنه و مولانا برهان گنگ و ميرخواند مورخ ، و مولانا معين شيرازى و مولانا حسين واعظ و سيد غياث الدين شرفه و مولانا محمد بخشى . . . و از جوانان سرآمد خراسان : ميرك زعفران ، و شاه محمد ميرك ، و خواجه جان ميرك و سلطان سراج و ميرزاى نطعدوز و حسين زردوز و سر و لب جوى شمشاد سايهپرور و ملا خواجه خواننده . . . را در آن مجلس حاضر ساختند . « 1 » »
واصفى مىنويسد : « درين مجلس ، در پيش ايوان عمارت ، بركهاى از سنگ مرمر بود كه رشك سلسبيل و غيرت حوض كوثر مىنمود ، آن را پر از شربت قند گردانيدند ، مشهورست كه در آن هشتصد كلهقند به كار رفته بود و گويا مخارج اين مجلس صد تنكه زر شده بود و امير عليشير نوائى هم كه با خواجه مجد الدين ( ميزبان مجلس ) قهر بود ، با شركت در اين مجلس آشتى كرد و آن روز پنجشنبه غرهء شهر جمادى الآخر 897 هجرى بوده است . « 2 » » اين بود نمونهاى از مجالس بزم . « 3 » »
« در مجلس ديگرى كه سلطان حسين ميرزا بايقرا هم حضور داشت ، در باغ جهانآرا ، در قصر طربافزا جشنى گرفتند : « . . . فرمودند تا اسامى جمعى كه در مجلس خواهند بود مفصل كردند : امير على شير و پهلوان محمّد و خواجه عبد الله صدر مرواريد و خواجه كمال الدين حسين نظام الملك . . . و از اهل حسن : قاسم امير حسين و ميرزاى ترياكى و سر و لب جوى و ماه سمنانى و ميرك زعفرانى و ميرزا ( سلطان حسين بايقرا ) پيكى داشت « طيفور » نام ، مشهور
هامش
( 1 ) . بدايع الوقايع ، پيشين ، ج 1 ، ص 405 .
( 2 ) . همان كتاب ، ص 408 .
( 3 ) . ناى 7 بند ، پيشين ، ص 520 به بعد .