و عشرت پرداخته بود ، شاعران سمرقند آنجا را جلگهء « عشق گلها » ناميده بودند . . . پانزده هزار خيمهء مدوّر به شكل نيمدايرهء وسيعى ، شبيه به گلهاى نسترن ، در آن جلگه افراشته شده بود . . .
خيمهء تيمور به وسيلهء پانصد رشته تارهاى ابريشمى سرخ به زمين محكم شده بود . . . وى ، لباس فراخ ، از پارچهء ابريشمى و آسمانىرنگ مرواريددوزى ، دربر داشت ، كه پنجهزار مرواريد به آن دوخته بودند . . . سيصد صراحى طلا با شراب ناب چيده شده بود و پشت سر تيمور خنياگران و رامشگران نشسته بودند و در پيش پاى او خويشان نزديك و شاهان و شاهزادگان و سرداران نامى سپاه ، جاى گرفته بودند ، ولى از همه نزديكتر به او « كرمانى خمار » آن شاعر بادهپرست نشسته بود ، كه روزى در جواب آن ويرانكنندهء جهان كه پرسيده بود : كرمانى ، اگر مرا در معرض فروش درمىآوردند تو چقدر در بهاى من مىدادى ؟ كرمانى در جواب او گفته بود : 25 درهم ، تيمور با تعجب فرياد زده بود : اينكه تنها قيمت كمربند من است ! كرمانى هم پاسخ داد من هم با قيمت كمربند روى هم حساب كرده بودم ( و مقصودش اين بود كه خود تيمور يك پول سياه ارزش ندارد ) . « 1 »
شوخى حافظ با همسر شاه شجاع
حافظ شيرازى اغلب نديم خاص شاه شجاع شرابخواره بود به روايتى همسر شاه شجاع در مجالس و محافل انسى كه شاه و حافظ در آن حضور داشتند شركت مىجست « و شعر حافظ را گوش مىكرد . و حتى شوخيهاى خيلى تند ردوبدل مىشده است . لابد شنيدهايد كه يك وقت خاتون شاه شجاع از حافظ پرسيده بود كه شما گفتهايد :
دوش ديدم كه ملائك در ميخانه زدند * گِل آدم بسرشتند و به پيمانه زدند
آيا اين گل را هم شما ديدهايد ؟ و اگر ديديد آيا كاه نيز با گل درآميخته بود » ( يعنى آيا آدميزاد با كاهگل ساخته شده بود يا با گل خالص ؟ ) حافظ گفت خير ، كاه نداشت ! زن اصرار كرد و پرسيد ، آيا دليلى هم هست كه كاه نداشته است ؟ حافظ در برابر اصرار و شوخى پياپى زن گفت : آرى ، زيرا اگر كاه داشت بعضى جاها اصولا ترك برنمىداشت ! . « 2 » »
نمونهاى از مجالس عيش و كامرانى در عهد امير عليشير نوائى و سلطان حسين بايقرا
بطوريكه از منابع تاريخى مربوط به اواخر عهد تيموريان برمىآيد در مجالس عيش و نوش طبقات متوسط و بالاى اجتماع كه از نظر مادى چندان در مضيقه نبودند ، جمعى از
هامش
( 1 ) . باستانى پاريزى : سنگ هفت قلم بر مزار خواجگان هفت چاه ، ص 434 به بعد .
( 2 ) . باستانى پاريزى : ناى 7 بند حافظ چندين هنر ، ص 507 و 508 .