گذشته به طور مستقيم از راه بىعدالتى ، موجب مرگ گروه كثيرى از مردم مىشد در زمان ما روزبهروز نادرتر مىشود ، غير از قحطى ، كسر تغذيههاى مزمن و مداوم كه در طول زمان از قحطيها ، آسيبرسانتر مىشوند بر دوش جمعيتى بسيار كثير سنگينى مىكند . ميزان كمى غذاى متوسط روزانه برحسب كشورهاى مختلف از 500 الى 1500 كالرى تعيين شده است .
در نخستين سنجش تقريبى مىتوان گفت كشورهائى كه كالرى متوسط روزانه و سرانهشان از 2500 كمتر است دچار كسر تغذيه مىباشند . به موجب برآوردهاى سازمان خواروبار و كشاورزى جهانى به طور نظرى 70 % از جمعيت كرهء زمين در چنين وضعى قرار دارند و 24 % بايد با ميزان متوسط روزانه دو هزار كالرى زندگى كنند . . . به طور نظرى در هند براى هر فرد 2350 كالرى لازم است درحالىكه آنچه به هر نفر مىرسد در حدود 1700 كالريست ، يعنى 25 % كمبود وجود دارد . . . يكى از ويژگيهاى كشورهاى كمرشد نابرابريهاى شديد اجتماعيست و هر اندازه كشورها فقيرتر باشند ، اين نابرابرى شديدتر است يك اقليّت بهرهمند از امتيازها ، داراى چنان سطح زندگيست كه به مراتب از ثروتمندان كشورهاى توسعهيافته بالاتر است ، در برخى از كشورها ، اين برترى بخصوص از راه مصرف بىحد و اندازهء مواد خوراكى تظاهر مىكند ، مثلا در كشور چاد جيرهء غذايى روزانه سلطان در حدود 15 هزار كالريست ، در حالى كه قسمت اعظم سكنهء اين كشور روزانه بيش از 950 كالرى مصرف نمىكنند . « در كشورهاى كمرشد ، كمبود غذايى ، هم كمّى است و هم كيفى . كمبود كيفى مهمتر و شديدتر و بر رويهم از ميان بردن آنها خيلى دشوارتر از نارسايىهاى كمّيست . . . در كشورهاى دارندهء فقيرترين رژيم غذايى مصرف متوسط سرانه و روزانهء پروتئين حيوانى كمتر از 5 گرم است . در كشورهائى كه داراى بهترين سطح تغذيه هستند اين جيره ، بالغ بر 70 گرم است . به موجب آمار سازمان خواربار و كشاورزى 58 % از جمعيت جهان روزانه كمتر از 15 گرم پروتئين حيوانى مصرف مىكنند و 17 % روزانه بيش از 30 گرم ( فرانسه 45 گرم و آمريكا 65 گرم ) . گرسنگى مخفى بويژه مهم و خطرناك است زيرا عواقب آن پيچيده و وحشتناك و در بسيارى از موارد غيرقابل ترميم است . اين گرسنگى ، قواى جسمى و روحى را به طور محسوس تضعيف مىكند ، به ويژه كودكان براى همهء عمر از تأثير آن دچار مشكلات و محظوراتى مىگردند « در جوامع كمرشد ، كمى مصرف مواد غذايى ، جدا از كم توليدى نيست ، چه مصرف كم ، نتيجهء توليد كم است . افزايش و فشار جمعيت از يكسو و كاهش منابع توليدى از ديگر سو ، جمعيت را به تقاضاى كمك مواد غذايى از خارج وادار مىسازد . . . كمى غذا ، در ضعف مبانى فرهنگى و بنيادهاى اجتماعى مؤثر است . . . « 1 » »
هامش
( 1 ) . ايولكست : جهان سوم و پديدهء كمرشدى ، ترجمهء منير جزنى ، ص 25 به بعد .